یعنی چه
این واژه به دو معنی عمده به کار میرود: اول، بیان کردن سخن به روشی نیکو و صحبت کردن با صدای آرام، نرم و ملایم؛ دوم، برداشتن گامهای نزدیک به هم و راه رفتن با قدمهای کوتاه و سریع.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فتحة بر روی فاء، سکونِ راء، فتحة بر روی تاء و نون است که در قالب مصدر عربی (فَرْتَنَة) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «خوشسخنی با آواز نرم» یا «راه رفتن با قدمهای کوتاه»، کلمهٔ پنجحرفی «فرتنه» مد نظر است.
به انگلیسی
با توجه به معانی دوگانهٔ واژه، معادلهای انگلیسی آن در مفهوم صحبت کردن ملایم Soft-spokenness و در مفهوم راه رفتن با قدمهای نزدیک به هم Short-stepping است.
به عربی
این واژه اصالتاً یک مصدر عربی از ریشهٔ رباعی (فـ-ر-تـ-ن) است و در زبان مبدأ نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برگردان و معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون «نرمگویی»، «خوشسخنی»، «نجوا» (برای معنای اول) و «ریزگامی» یا «خرامیدن با قدمهای کوتاه» (برای معنای دوم) است.
نماد چیست
واژهٔ فرتنه یک اصطلاح لغوی و مصدری تخصصی است؛ به همین دلیل، در فرهنگ عامه، اسطورهها یا ادبیات نمادین فارسی نمادِ مفهوم فرهنگی خاصی به شمار نمیرود و صرفاً کاربرد معنایی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل فرتنه
واژهٔ «فرتنه» (فَرْتَنَة) یک واژهٔ وامگرفته شده از زبان عربی است که در برخی فرهنگهای لغت معتبر فارسی مانند لغتنامه دهخدا ثبت شده است. این کلمه از ریشهٔ رباعی مشتق شده و ساختار اصیل فارسی ندارد، به همین جهت در متون کهن پهلوی یا پارسی باستان ردپایی از آن دیده نمیشود.
این واژه از نظر معنایی دو وجه کاملاً متمایز دارد؛ در وجه اول به شیوهٔ سخن گفتن ملایم، نیکو و با صدای نرم اشاره دارد که حس آرامش و نجوا را منتقل میکند. در وجه دوم، به فیزیک حرکت و راه رفتن مربوط میشود و به معنای برداشتن گامهای کوتاه و نزدیک به هم است. در کاربردهای طراحان جدول، این واژه معمولاً به عنوان یک واژهٔ ۵ حرفی سخت و تخصصی مطرح میشود.