یعنی چه
واژه «ضیزی» به معنای تقسیمی غیرمنصفانه، ستمگرانه و توأم با بیعدالتی است که در آن حق یکی از طرفین ضایع شده یا ناقص پرداخت شده باشد.
تلفظ
این کلمه با کسر ضاد و سکون یاء اول تلفظ میشود و در اصل یک اصطلاح قرآنی-عربی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه معمولاً ۴ حرف دارد و به عنوان معادل واژههایی چون ناعادلانه و جائرانه خواسته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این نوع تقسیم یا رفتار از صفاتی مانند unfair یا unjust استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه به عنوان وصفی برای تقسیمِ ستمگرانه (قسمة جائرة) به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل «نا عادلانه»، «ناراست»، «تبعیضآمیز» و «ستمگرانه» هستند.
در قرآن
این واژه تنها یکبار در قرآن در آیه ۲۲ سوره نجم آمده است. این آیه در توبیخ مشرکان مکه نازل شده که فرزندان پسر را سهم خود میدانستند و فرشتگان را دختران خدا مینامیدند؛ قرآن این نوع تقسیمبندی ذهنی و تبعیضآمیز آنها را «ضِیزىٰ» (کاملاً ظالمانه) میخواند.
نماد چیست
در بافت مفاهیم دینی و تفسیری، این کلمه نمادی از داوری نابرابر، بیعدالتی ساختاری و ترجیح منافع خودخواهانه بر اساس معیارهای باطل است.
جمعبندی و توضیح کامل ضیزی
واژه «ضیزی» یک اصطلاح بسیار نادر و قرآنی است که ریشه عربی دارد و در اصل از ریشههایی چون «ض ی ز» به معنی ستم کردن و کم کردن حق دیگران گرفته شده است. این واژه در متون کهن و لغتنامههای فارسی مانند دهخدا به واسطه کاربرد قرآنیاش راه یافته و به طور مستقل در محاورات فارسی کاربردی ندارد.
تنها کاربرد مشهور این واژه در آیه ۲۲ سوره نجم است که عبارت «قسمة ضیزی» را برای نکوهش تقسیمبندی ناعادلانه مشرکان مکه به کار برده است. بنابراین، هرگاه این کلمه در جدول یا متون ادبی دیده شود، دقیقاً اشاره به یک نوع ستم، تبعیض و بیعدالتی آشکار در بخشبندی و داوری دارد.