یعنی چه
المشطور در لغت اسم مفعول از ریشه عربی شطر و به معنای نصفشده یا به دو نیم تقسیمشده است. در اصطلاح ادبی و علم عروض، به شعر یا بیتی گفته میشود که دقیقاً یکنیمه از اجزای اصلی آن حذف شده باشد؛ به عنوان مثال بحر رجز مشطور که شش جزء آن به سه جزء کاهش یافته است.
تلفظ
این کلمه با فتح م میم، سكون شین، ضم طاء و واو کشیده تلفظ میشود: [اَ لْ مَ شْ طُ و رْ].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه المشطور به عنوان پاسخ برای طراحانی که معنی دو نیم شده یا اصطلاح عروضی بیت نصفشده را میخواهند، با تعداد ۷ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای مفاهیم عمومی واژههای Halved و Divided و برای توصیف ساختار شعری و عروضی آن از کلمه Hemistichal استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معیاد برای بیان این مفهوم از عباراتی نظیر المقسوم إلی نصفین یا واژه المنصف استفاده میکنند که نشاندهنده تقسیم دقیق یک شیء به دو پاره برابر است.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این واژه در متون عمومی «دو نیم شده» یا «نصفشده» است و در متون تخصصی ادبیات فارسی به آن «نیمبیت» یا ساختار شعری کاسته شده میگویند.
در قرآن
خود واژه «المشطور» به عنوان اسم مفعول در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، ریشه ثلاثی مجرد آن یعنی «شطر» (به معنی جهت، سو یا نصف) در ۵ آیه از سوره مبارکه بقره ذکر شده است؛ مانند آیه ۱۴۴: «فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ».
جمعبندی و توضیح کامل المشطور
واژه «المشطور» از ریشه عربی «شَطَرَ» گرفته شده و در لغت به معنای چیزی است که به دو نیمه مساوی تقسیم یا نصف شده باشد. این کلمه به دلیل ماهیت ساختاری خود، نمادی از تعادلِ نصفشده یا نقصانِ منظم به شمار میرود، چرا که برخلاف گسستهای نامنظم، نشاندهنده یک تقارن دقیق در دو پاره مجزاست.
در اصطلاح تخصصی ادبیات و علم عروض، المشطور توصیفکننده نوعی بیت یا بحر شعری است که نیمی از ارکان و اجزای اصلی آن حذف شده باشد. اگرچه خود این کلمه در قرآن مجید نیامده، ریشه آن در قالب واژه «شطر» به معنای جهت و سوی مسجدالحرام در آیات متعددی از سوره بقره به چشم میخورد و در کتب بلاغی و تفسیری برای تحلیل وزن کلام کاربرد دارد.