یعنی چه
لباده در اصطلاح به جامه یا پوشش بلند، گشاد و رویی گفته میشود که روی لباسهای دیگر میپوشند. این واژه در گذشته به بارانیهای ضخیم و نمدی اطلاق میشد که مانع نفوذ سرما و باران بود، اما امروزه بیشتر به عنوان یک پوشش رسمی، تشریفاتی یا مذهبی شناخته میشود.
تلفظ
این واژه در اصلِ زبان عربی با تشدید روی حرف «ب» به صورت «لَبّادَة» تلفظ میشود و در زبان فارسی نیز به همین صورت یا با تخفیف تشدید (لَباده) رواج دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «لباده» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «بالاپوش مردانه»، «نوعی ردا» یا «جامه بلند» به کار میرود و یک کلمه ۵ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و کاربرد، میتوان از معادلهای فوق برای انتقال معنای لباده استفاده کرد؛ برای لباسهای مذهبی و بلند معمولاً Cassock کاربرد دقیقتری دارد.
به عربی
واژه لباده خود از ریشه عربی «ل ب د» گرفته شده است. در زبان عربی معاصر برای بالاپوشها از اصطلاحات دیگری مثل معطف نیز استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای جامههای بلند رسمی یا مذهبی که مشابه لباده هستند، بیشتر از واژههای جبه (Cübbe) یا خرقه (Hırka) استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل بالاپوش، ردا، قبا و فرجی است که همگی به نوعی پوشش رویین و بلند اشاره دارند.
نماد چیست
لباده در فرهنگ گذشته نمادی از آمادگی برای فصل سرما و باران بوده و به مرور زمان به نشانه وقار و جایگاه اجتماعی تبدیل شده است. امروزه در ایران این لباس بیشتر به عنوان نماد پوشش رسمی، مذهبی و دیپلماتیک در میان روحانیون شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل لباده
واژه لباده (لَبّاده) از ریشه عربی «ل ب د» وارد زبان فارسی شده و در اصل به پوششها و بارانیهای ضخیم نمدی اطلاق میشده که برای محافظت در برابر سرما و باران کاربرد داشته است. این واژه در ساختار خود به مفهوم فشردگی و تراکم اشاره دارد، همانطور که ریشه آن در قرآن کریم نیز به صورت «لِبَداً» (به معنی گرد آمدن و هجوم انبوه مردم) دیده میشود، هرچند خود کلمه لباده به عنوان پوشاک در قرآن نیامده است.
در گذر زمان، کاربرد و مفهوم لباده تغییر یافت و از یک پوشش کاربردی و عامیانه برای روزهای بارانی، به یک جامه بلند، گشاد و روئین مردانه بدل شد که روی لباسهای دیگر پوشیده میشد. این لباس در تاریخ پوشاک ایران و کشورهای همسایه، نشاندهنده وقار، متانت و گاهی جایگاه اجتماعی یا مذهبی افراد بوده است.
امروزه در فرهنگ معاصر، لباده به عنوان یک جامه یقه بسته و رسمی شناخته میشود که بخشی از پوشش تشریفاتی و دیپلماتیک، به ویژه در میان روحانیون است. این واژه در ادبیات جدول نیز با تعداد ۵ حرف و با راهنماهایی همچون ردا و بالاپوش کاربرد زیادی دارد.