یعنی چه
آب تتماج در اصل به مایع، دوغاب یا پسآب رقیق حاصل از پختن آش تتماج (نوعی آش ترکی قدیمی حاوی رشتههای خمیر، کشک یا ماست) گفته میشود. این ترکیب در ادبیات کلاسیک فارسی به صورت مجاز و کنایهای، به عنوان نماد غذای بیارزش، پست، کمبها و پسمانده طعام به کار رفته است.
تلفظ
این ترکیب به صورت مضاف و مضافالیه تلفظ میشود: «آبِ» (با کسر راءِ اضافه) و «تَتْماج» (با فتح تاء اول و سکون تاء دوم).
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد (ا ب ت ت م ا ج). معمولاً طراحان جدول آن را با راهنمای «آبِ آش قدیمی» یا «کنایه از طعام پست و بیارزش» طلب میکنند.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه توصیفی هستند و به مایع یا آبِ حاصل از سوپ خمیری یا آش دوغ اشاره دارند.
به فارسی
در برگردان دقیق به واژگان آشناتر فارسی، میتوان آن را «آبِ آش»، «پسآبِ رشته» و در مفهوم کنایی «غذا یا روزیِ پست و ناچیز» معنا کرد.
نماد چیست
این واژه در ادبیات عرفانی و کلاسیک (مانند اشعار مولوی) نماد فقر مادی، قناعت اجباری و روزیِ پست دنیوی در برابر رزق عالی و معنوی است؛ چنانکه مولوی آن را طعام تغار سگان در مقایسه با شراب ناب در کاسه زرین میداند.
جمعبندی و توضیح کامل اب تتماج
عبارت «آب تتماج» یک ترکیب مضاف و مضافالیه کهن است که از ورود واژه ترکی «تتماج» (نوعی آش سنتی پخته شده با تکههای خمیر و دوغ یا کشک) به زبان فارسی شکل گرفته است. در واقع آب تتماج به همان مایع یا پسآب رقیق این آش اشاره دارد که فواید غذایی چندانی نداشته است.
این واژه به مرور زمان پای خود را به ادبیات سنتی و اشعار شاعرانی چون مولوی و سوزنی سمرقندی باز کرد و معنایی کنایی یافت. در ادبیات، این ترکیب به عنوان نماد و مظهر غذاهای بیارزش، پسمانده طعام و روزی فرومایگان و سگان به کار میرفته و نشاندهنده فقر یا پستی مرتبه مادی در برابر مواهب بزرگ معنوی بوده است.