یعنی چه
ترکیب واژگانی «خفت و خواری» یک ترکیب عطفی در زبان فارسی است که برای تأکید بیشتر بر یک مفهوم به کار میرود. «خفت» در اصل به معنی سبک شدن، سستی و حقیر شدن است و «خواری» به معنی پستی، ذلت و تحقیر شدن. در مجموع این عبارت به وضعیتی اشاره دارد که در آن فرد یا گروهی ابهت، شرف، احترام یا جایگاه اجتماعی خود را از دست داده و دچار ذلت و تحقیر شدید شده باشد.
تلفظ
واژه خفت با کسر خاء و تشدید فاء (خِفْفَت) و واژه خواری با واو معدوله (که خوانده نمیشود) تلفظ میگردد.
در جدول
در حل جداول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت خودِ «خفت و خواری» با ۹ حرف است. همچنین بسته به تعداد حروف، واژههایی چون ذلت، خواری و خفت نیز میتوانند مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی برای رساندن مفهوم خفت و خواری وجود دارند که هرکدام به جنبهای از تحقیر یا از دست رفتن آبرو اشاره میکنند.
به عربی
در زبان عربی و متون قرآنی، واژههای خزی (رسوایی و خواری)، ذلت و هوان (پستی) دقیقترین معادلها برای این ترکیب فارسی هستند.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، «خفت و خواری» نمادی از سقوط اخلاقی یا اجتماعی، شکست و بیآبرویی، و از دست رفتن عزت نفس است. از نظر فیزیکی و تصویری، این مفهوم با نشانههایی چون «سرِ پایین و افکنده»، «خاک بر سر ریختن» یا «پشتِ خمیده» بازنمایی میشود و در متون مذهبی نیز گاه «طوق لعنت» نمادی از خفت ابدی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل خفت و خواری
ترکیب «خفت و خواری» یکی از تعابیر عمیق و رایج در زبان و ادبیات فارسی است که از کنار هم قرار گرفتن دو واژه با ریشههای متفاوت پدید آمده است؛ «خفت» ریشهای عربی از ماده خفف به معنای سبک شدن دارد و «خواری» دارای ریشهای اصیل و ایرانی باستان به معنای پستی و بیارزشی است. همنشینی این دو واژه تأکید بر وضعیتی ناگوار دارد که در آن ابهت، شرف، کرامت و جایگاه اجتماعی فرد یا جامعهای به طور کامل فرو میریزد.
اگرچه خود این ترکیبِ فارسی عیناً در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم کلیدی و بنیادین آن مانند «الخِزی»، «الذّلة» و «الهَوان» بارها در توصیف عذاب و سقوط منزلت مجرمان و کافران تکرار شدهاند؛ به طوری که مترجمان برجسته کلام وحی، این واژگان را به خفت و خواری ترجمه کردهاند. در قلمرو شعر و نثر فارسی نیز این اصطلاح همواره در تقابل مستقیم با ارزشهای والایی چون عزت، شرف، سربلندی و کرامت انسانی قرار میگیرد.