یعنی چه
این اصطلاح دو معنای متمایز دارد؛ در معنای اول به نوشیدنی بسیار سرد و تگرگی که تکههای ریز یخ دارد گفته میشود. در اصطلاح و واژگان عامیانه و محاورهای (به صورت تگری زدن/شدن)، به معنی به هم خوردن شدید وضعیت معده، حالت تهوع ناگهانی و بالا آوردن (استفراغ پرتابی) است که معمولاً بر اثر مسمومیت یا زیادهروی در خوردن و نوشیدن رخ میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [تَ گَ ری شُ دَ نْ] است که از صفت نسبی «تگری» (منسوب به تگرگ) و فعل ربطی «شدن» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع بسته به طراح سوال، این عبارت میتواند با پاسخهایی نظیر یخچالی، بسیار خنک، منجمد و یا در بخش اصطلاحات عامیانه با مفهوم استفراغ کردن و بالا آوردن متناظر باشد.
به انگلیسی
برای توصیف سردی بیش از حد از واژگان Chilled یا Super cold استفاده میشود و برای اشاره به حالت عامیانه آن اصطلاحات To vomit و To throw up به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای معنای سرمای شدید کلمات مثلج و بارد جداً مناسب هستند و برای مفهوم فیزیولوژیک آن از واژگان تقوّؤ و استفراغ بهره میگیرند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای نوشیدنی بسیار سرد اصطلاح Buz gibi (مثل یخ) کاربرد دارد و برای حالت به هم خوردگی معده از فعل Kusmak استفاده میشود.
نماد چیست
در وجه نخست و اصلی خود، نمادی از سرمای شدید، حالت یخزدگی و فصل زمستان است. در وجه عامیانه و استعاری، میتواند نمادی از واکنش افراطی و ناگهانی بدن، دفع مسمومیت و برونریزی شدید یک وضعیت ناخوشایند درونی باشد.
جمعبندی و توضیح کامل تگری شدن
عبارت «تگری شدن» در زبان فارسی معاصر در دو بستر کاملاً متفاوت معنایی به کار میرود. در کاربرد اول که ریشه در صفت «تگری» (برگرفته از واژه تگرگ) دارد، برای توصیف نوشیدنیها یا موادی استفاده میشود که به شدت سرد، خنک و در آستانه یخزدگی هستند؛ به طوری که سرمای آن یادآور دانههای تگرگ است.
در کاربرد دوم که بیشتر در ادبیات عامیانه، محاورهای و کوچهبازاری (غالباً به صورت تگری زدن) رواج دارد، به معنای دچار حالت تهوع شدید شدن و استفراغ کردن است. این نامگذاری عامیانه احتمالاً به دلیل شباهت ظاهری یا شدت پرتابیِ ذرات در هنگام بالا آوردن به دانههای تگرگ، در زبان گفتاری مردم شکل گرفته است.
از نظر ریشهشناسی، این واژه ساختاری کاملاً اصیل و مأخوذ از واژگان فارسی دارد و هیچگونه ریشه یا کاربردی در زبانهای دیگر یا متون مقدس مانند قرآن ندارد. شناخت دقیق تفاوت این دو بستر به درک درست جملات در مکالمات روزمره کمک میکند.