یعنی چه
واژه «سخرها» (در اصل سَخَّرَها) یک ترکیب فعلی عربی به معنی «آن را رام کرد»، «آن را مسخر و مطیع خویش ساخت» و «آن را به خدمت و کار واداشت» است که در متون دینی و ادبی فارسی کاربرد دارد. این واژه از ریشه «س خ ر» در باب تفعیل ساخته شده و ضمیر «ها» در انتهای آن به معنای «آن چیز» (مؤنث) است. این کلمه به معنای تسلط کامل و قانونمند بر یک نیرو یا پدیده به کار میرود.
تلفظ
این واژه در اصلِ زبان عربی به صورت «سَخَّرَها» (Sa-khkha-ra-hā) با تشدید روی حرف «خ» تلفظ میشود، هرچند در خط فارسی و برای سهولت نگارش در جدولها معمولاً بدون تشدید و به صورت «سخرها» نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه ۵ حرفی «سخرها» در پاسخ به راهنماهایی چون «آن را رام کرد»، «مسلط ساخت»، «به کار گماشت» یا «مطیع کرد» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، عباراتی که مفهوم مهار کردن، تحت کنترل درآوردن و مطیع ساختن یک نیرو را برسانند به عنوان معادل این واژه شناخته میشوند.
در قرآن
این واژه دقیقاً در آیه ۷ سوره حاقه آمده است: «سَخَّرَهَا عَلَیْهِمْ سَبْعَ لَیالٍ وَ ثَمانِیَةَ أَیَّامٍ حُسُوماً» که اشاره دارد خداوند آن باد تند و ویرانگر را هفت شب و هشت روز پیدرپی بر قوم عاد مسلط و گماشت. همچنین ریشه این کلمه (سخر) در آیات متعدد دیگری برای تسخیر خورشید، ماه، دریا و باد برای انسان توسط خداوند به کار رفته است.
نماد چیست
در فرهنگ و جهانبینی اسلامی، این واژه نماد حاکمیت مطلق، قدرت بیچونوچرای الهی و مهار پدیدههای سرکش طبیعت است. این مفهوم نشان میدهد که هیچ عنصری در جهان از دایره فرمان و قوانین تکوینی خداوند خارج نیست و پدیدهها همگی تحت یک نظم و اراده عالی به کار گرفته شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل سخرها
واژه «سخرها» (سَخَّرَها) یک اصطلاح فعل و ضمیری عربی است که به واسطه متون دینی، ادبی و قرآنی به ادبیات معاصر و همچنین طراحان جدول راه یافته است. معنای محوری این واژه بر مهار کردن، مطیع ساختن و تسلط یافتن بر یک نیرو یا پدیده استوار است؛ به طوری که آن را به طور کامل در خدمت و فرمان خود درآورد.
در کاربردهای قرآنی و اصطلاحات جدول، این کلمه ۵ حرفی معمولاً توصیفکننده قدرت الهی در رام کردن عناصر بزرگی مثل باد، خورشید، ماه و دریا است. شناخت دقیق ریشه آن (س خ ر) کمک میکند تا مفهوم تسخیر و به خدمت گرفتن را از مفهوم همریشه دیگر آن یعنی سخره و مسخره کردن (به معنی ریشخند) تفکیک کنیم.