یعنی چه
واژه «استکباری» صفت نسبی از استکبار است. این واژه به رفتار، نظام یا دیدگاهی اشاره دارد که بر پایهی خودبزرگبینی، زورگویی و فرودست شمردن دیگران شکل گرفته باشد. در ادبیات سیاسی معاصر، این صفت مکرراً برای توصیف قدرتهای سلطهگر و امپریالیستی که به دنبال تحمیل اراده خود بر ملتهای ضعیفتر هستند، استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت اِستِکباری (es-tek-bā-ri) است که از مصدّر استکبار به همراه یای نسبت ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ مستقیم برای این مفهوم خود واژه «استکباری» (۸ حرف) یا کلماتی نظیر «امپریالیستی» و «سلطهگرانه» است.
به انگلیسی
بسته به متن مورد نظر، در مفاهیم اخلاقی و رفتاری از معادل Arrogant و در مباحث سیاسی و ساختاری از اصطلاحات Imperialistic یا Hegemonic استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای خالصتر یا رایج فارسی و شبهفارسی این واژه شامل متکبرانه، مغرورانه، سلطهجویانه، زورگویانه و گردنکشانه هستند که ابعاد مختلف مفهوم استکبار را پوشش میدهند.
در قرآن
خود صفت نسبی «استکباری» در متن قرآن نیامده است، اما ریشه و مشتقات اسمی و فعلی آن مانند «استکبروا» و «مستکبرون» ۴۸ بار به کار رفتهاند. در فرهنگ قرآنی، ابلیس به عنوان نخستین مستکبر معرفی شده که از فرمان خدا سرپیچی کرد. این واژه در قرآن در دو سطحِ طغیان در برابر حق (عبادی) و خوار شمردن تودههای مردم (اجتماعی-سیاسی) مطرح میشود.
نماد چیست
در ادبیات دینی و اخلاقی، این واژه نماد «ابلیس» و «فرعون» است که مظهر سرکشی در برابر حق و نگاه فرودست به دیگران هستند. در ادبیات سیاسی معاصر ایران نیز اصطلاح «استکبار جهانی» به عنوان نمادی برای نظامهای سلطهجو و در رأس آنها ایالات متحده آمریکا به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل استکباری
واژه «استکباری» یک صفت نسبی با ریشه عربی (ک ب ر) است که در اصل به معنای رفتاری برآمده از خودبزرگبینی، تکبر و فرودست انگاشتن دیگران بدون داشتن شایستگی واقعی است. این مفهوم در ساختار زبانی فارسی با افزودن «یای نسبت» به مصدر استکبار شکل گرفته و کاربرد گستردهای پیدا کرده است.
در فرهنگ معاصر و ادبیات سیاسی، بار معنایی این واژه از یک رذیله اخلاقی فردی فراتر رفته و به یک مفهوم ساختاری تبدیل شده است. امروزه رفتارهای استکباری به سیاستها و رویکردهای سلطهجویانه، زورگویانه و امپریالیستی قدرتهای بزرگ جهانی اشاره دارد که حقوق ملتهای مستضعف را پایمال میکنند.
بررسی ریشههای قرآنی این واژه نشان میدهد که استکبار اساساً با طغیان در برابر حقیقت و ظلم به جامعه گره خورده است؛ مظهر تاریخی و عقیدتی آن فرعون و ابلیس هستند و مظهر مدرن آن، نظامهای برتریطلب بینالمللی میباشند که خود را مالک و حاکم مطلق جهان میپندارند.