یعنی چه
این واژه از ترکیب حرف اضافه «به» + اسم «رو» (صورت/چهره) + صفت مفعولی «خفته» (خوابیده) ساخته شده است و به حالت شخص یا جانداری اشاره دارد که بر روی شکم و سینه دراز کشیده و صورتش به سمت زمین است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت بهِروخُفته (be-ru-xof-te) است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، برای راهنمای «دمر یا به روی شکم خوابیده» میتوان از این واژه ۸ حرفی یا معادلهای کوتاه تر آن استفاده کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف حالت خوابیدن یا قرار گرفتن بدن به روی شکم و صورت از اصطلاح علمی و عمومی Prone استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با واژههایی نظیر منکب یا مکبوب همپوشانی دارد؛ همانطور که در قرآن کریم عبارت «مُکِبّاً عَلَى وَجْهِهِ» به معنای افتاده و خزنده به روی صورت آمده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج دیگر این ترکیب در زبان فارسی روزمره و مکتوب، کلماتی مانند دمر، دمرو و در متون کهنتر نگونسار یا واژگون است.
جمعبندی و توضیح کامل به روخفته
واژه «به روخفته» یک ترکیب وصفی ساختارمند در زبان فارسی است که از سه جزء «به» (حرف اضافه)، «رو» (صورت) و «خفته» (صفت مفعولی از مصدر خفتن) تشکیل شده است. این اصطلاح دقیقاً دلالت بر حالتی دارد که شخص یا جانداری بر روی شکم دراز کشیده و رویه چهرهاش به سمت پایین یا زمین قرار دارد که در اصطلاح عامیانه به آن «دمر» یا «دمرو» میگویند.
اگرچه این عبارت به صورت یک مدخل مستقلِ ثبتشده در برخی لغتنامههای شاخص کلاسیک مانند دهخدا فراوانی بالایی ندارد، اما از نظر ساختار زبانی کاملاً معنای آشکاری دارد و در ترجمههای متون عربی و اسلامی بهویژه برای مفاهیمی همچون «مکباً علی وجهه» (نگونسار و افتاده بر زمین) به عنوان یک برگردان دقیق فارسی کاربرد دارد.
در فرهنگ عامه و متون کهن پزشکی، این نوع وضعیت خوابیدن معمولاً نامناسب یا نهیشده قلمداد میشده و در ادبیات نمادین نیز گاهی نشانهای از بیپناهی، تسلیم مطلق یا غفلت سنگین به شمار میرود.