یعنی چه
واژهٔ رسدبان در اصطلاحات اداری و نظامی دورهٔ پهلوی اول برای تعیین رتبه و درجهٔ پایهوران (افسران) شهربانی وضع شد. این درجه دقیقاً همردیف و معادل «ستوان» در نیروی زمینی ارتش و «ناوبان» در نیروی دریایی بود که بعدها منسوخ گردید.
تلفظ
این کلمه با فتح هر دو حرف اول و دوم یعنی رَ (ra) و سَ (sa) به صورت «رَسَدبان» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «درجهای در شهربانی قدیم» یا «معادل ستوان در شهربانی پهلوی»، واژهٔ ۶ حرفی «رسدبان» مد نظر است.
به انگلیسی
به عنوان معادل نظامی ارتش و نیروهای انتظامی برای درجهٔ ستوانی استفاده میشود.
به عربی
در ارتشها و سازمانهای انتظامی کشورهای عربزبان، واژهٔ «ملازم» معادل ستوان یا همان رسدبان قدیم است.
به فارسی
مترادفهای این واژه در زبان فارسی شامل «ستوان» (در ارتش معاصر)، «ناوبان» (در نیروی دریایی) و «نایب» (در اصطلاحات نظامی دوره قاجار) هستند. این کلمه از ترکیب واژهٔ فارسی «رَسَد» (به معنی بخش یا دستهای از سربازان) و پسوند محافظت و مسئولیت «ـبان» ساخته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل رسدبان
واژهٔ «رسدبان» یکی از واژگان مصوب فرهنگستان اول زبان فارسی در دوران پهلوی اول است که برای بومیسازی درجات نظامی و انتظامی وضع شد. این کلمه به عنوان یک رتبه و درجهٔ رسمی برای افسران شهربانی (پلیس وقت) استفاده میشد و از نظر رتبهبندی نظامی، دقیقاً همارز درجهٔ «ستوان» در ارتش بود.
ساختار این واژه از ترکیب «رَسَد» (به معنای گروه، دسته یا بخشی از نظامیان) به همراه پسوند مراقبت و سرپرستی «ـبان» تشکیل شده است؛ بنابراین مفهوم لغوی آن سرپرست یا نگهبان یک دسته از نیروها است. این اصطلاح مدتی پس از وضع، با تغییر ساختارهای سازمانی ملغی شد و جای خود را به واژگان سراسری نظیر ستوان داد.
امروزه این کلمه کاربرد عملی در نیروهای مسلح یا انتظامی ایران ندارد و بیشتر در متون تاریخی مربوط به اواخر قاجار و دورهٔ پهلوی یا به عنوان یک واژهٔ کلاسیک و هدایتگر در جدولهای کلمات متقاطع دیده میشود.