یعنی چه
این اصطلاح در زبان عامیانه و محاورهای به معنی سرک کشیدن به خمره شراب، چشیدن یا نوشیدن مقدار اندکی از مسکرات به کار میرود. گاهی نیز به صورت مجازی برای تجربه کردن کوتاه، گذرا و تفننی از یک کار (که معمولاً ممنوع یا همراه با پنهانکاری است) با لحنی طنز یا کنایهآمیز استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح و رایج این اصطلاح به صورت «دَم به خُمْره زدن» است، هرچند که در میان توده مردم صورت «دَمی به خمره زدن» نیز به همان اندازه متداول و پرکاربرد است.
در جدول
در کلمات متقاطع، این عبارت ۱۱ حرفی به عنوان پاسخ کنایاتی همچون «اندکی نوشیدن»، «مزه کردن شراب» یا «بادهگساری عامیانه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات فوق نزدیکترین مفاهیم را به نوشیدن تفننی یا کم الکل میرسانند.
به عربی
در زبان عربی متناسب با بار معنایی اصطلاح، تعابیر فوق برای رساندن مفهوم چشیدن یا نوشیدن مسکرات استفاده میشوند.
به فارسی
معادلهای دقیقتر فارسی این کنایه شامل مواردی چون لبی تر کردن، عرقخوری، نوشیدن تفننی، نجسی خوردن (در اصطلاح عامیانه) و چشیدن جرعهای از مایعات مستکننده است.
جمعبندی و توضیح کامل دم به خمره زدن
اصطلاح کنایی و عامیانه «دم به خمره زدن» (یا دمی به خمره زدن) نمایانگر یک تصویرسازی ذهنی در فرهنگ عامه است؛ تصویری از نزدیک کردن دهان (دم/نفس) به لبهی خمرهی شراب برای سرکشیدن یا چشیدن مخفیانه و کوتاهمدت از آن. ریشه تاریخی مکتوب و دقیقی برای آن وجود ندارد، اما استفاده از آن همواره با نوعی لحن طنز، صمیمانه یا گریز کوتاهمدت از واقعیت همراه است.
این عبارت کاملاً در زبان محاورهای و کوچهبازاری فارسی ریشه دارد و هیچگونه کاربرد یا سابقهای در متون مقدس مانند قرآن ندارد، هرچند که اجزای آن مانند واژه خمر در قرآن یافت میشوند. در ادبیات عامه، خمره نمادی از رازها یا منبع مستی مفرط است و این اصطلاح، نماد لذتهای گذرا و پنهانی به شمار میرود.