یعنی چه
تتمه در متون فقهی و اصطلاحی به مطالب تکمیلی و باقیماندهای گفته میشود که در پایان یک باب، فصل یا حکم فقهی اضافه میشود تا موضوع را به طور کامل تبیین کند و ابهامی باقی نگذارد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی معمولاً به صورت تُتْمَه (totmeh) تلفظ میشود و ریشه عربی آن تَتمَّة است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدولهای شرح در متن خودِ «تتمه در فقه» (با ۹ حرف) یا واژههایی نظیر تکمله و ضمیمه است.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن فقهی و حقوقی، از معادلهای فوق برای انتقال معنای تتمه استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل بقیه، پسمانده، دنباله، افزوده و متمم است که جهت کامل کردن یک کل به کار میروند.
در قرآن
عین واژه «تتمه» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما افعال و مشتقات ریشه آن مانند «أتممتُ» در آیه ۳ سوره مائده با مفهوم کامل کردن دین و نعمت، به وفور استفاده شده است.
نماد چیست
این واژه مابازای نمادین سنتی یا آیینی خاصی ندارد و در متون فقهی صرفاً به عنوان یک نشانه ساختاری برای بخشهای پایانی، فتاوای تکمیلی و استدراکها به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تتمه در فقه
واژه «تتمه» از ریشه عربی «ت-م-م» به معنی کامل کردن و تمام شدن است. در دانش فقه و اصطلاحات حقوقی، تتمه به بخشهای تکمیلی، ذیل یا ضمیمههایی اطلاق میشود که نویسنده یا فقیه در پایان یک باب فقهی میآورد تا مبحث اصلی را به کمال برساند یا جزئیات باقیمانده از مال، دیه و احکام را مشخص کند.
این واژه نقشی کلیدی در ساختار تفکر تکمیلی متون کهن دارد و نشاندهنده پویایی مباحث حقوقی و فقهی در استقصای کامل ابعاد یک مسئله است. مترادفهای پرکاربرد آن در زبان فقهی، تکمله و ذیل هستند که همگی هدف تمامیتبخشی به کلام را دنبال میکنند.