یعنی چه
واژه قمطریر در لغت به معنای شرایط یا روزی بسیار سخت، دشوار، شدید و هولناک است که در آن سختیها به اوج خود میرسند. همچنین در توصیف انسان، به فرد عبوس، ترشرو و بسیار گرفته اطلاق میشود که از شدت ناراحتی یا خشم چهره درهم کشیده است.
تلفظ
این واژه به صورت قَمْطَریر (تلفظ حروف: ق دارای فتحه، م دارای سکون، ط دارای فتحه، ر اول دارای کسره) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «روزی سخت و هولناک در قرآن» یا «معنی عبوس و دشوار»، واژه ۶ حرفی «قمطریر» مد نظر قرار میگیرد.
به عربی
این واژه در اصل خود یک لغت کهن عربی از ریشه رباعی «ق م ط ر» است و برای توصیف روزهای سخت یا چهرههای درهمکشیده به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی اصالت واژگانی ندارد و به عنوان یک وامواژه ادبی و قرآنی وارد شده است. معادلهای دقیق فارسی آن کلماتی چون سخت، دشوار، هولناک و سهمگین هستند.
در قرآن
این واژه تنها یکبار در قرآن کریم و در سوره انسان آیه ۱۰ آمده است: «إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا يَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِيرًا» که به ترس نیکان از روز قیامت اشاره دارد؛ روزی که برای گناهکاران بسیار سخت، هولناک و چهرهدرهمکشیده است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، قمطریر به عنوان نماد و استعارهای از اوج تنگی، تاریکی، دگرگونی احوال، و سختترین لحظات مجازات و حسابرسی روز قیامت یا سختیهای طاقتفرسای روزگار به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قمطریر
واژه قمطریر یک واژه اصیل و کهن عربی است که از طریق ادبیات قرآنی به زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در ساختار زبانی خود به معنای نهایت شدت، سختی، و هولناکی یک موقعیت یا یک روز است، به طوری که از شدت بحران، چهره زمانه یا افراد در آن درهم کشیده و عبوس میشود.
شهرت اصلی این واژه به دلیل کاربرد منحصربهفرد آن در آیه ۱۰ سوره انسان است که وضعیت هراسانگیز و دشوار روز قیامت را برای خطاکاران توصیف میکند. در ادبیات فارسی نیز شاعران و نویسندگان از این کلمه برای تصویرسازی اوج تاریکی، تنگی و بحرانهای شدید روزگار استفاده کردهاند.