یعنی چه
انتروتوکسین (Enterotoxin) یک سم پروتئینی از دسته اگزوتوکسینها است که توسط برخی باکتریها (مانند استافیلوکوک اورئوس یا عامل وبا) ترشح میشود. این سم با هدف قرار دادن سلولهای مخاطی روده، تعادل مایعات را برهم زده و منجر به بروز علائمی چون مسمومیت غذایی، اسهال شدید، تهوع و استفراغ میشود.
تلفظ
این واژه به صورت /انتروتوکسین/ (Enterotoxin) تلفظ میشود که از دو بخش یونانیِ انترو (روده) و توکسین (سم) ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح پزشکی ۱۱ حرفی همان «انتروتوکسین» است. همچنین کلماتی نظیر «سم روده» نیز به عنوان پاسخ جایگزین و کوتاهتر کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این واژه به صورت Enterotoxin نوشته میشود که در متون زیستپزشکی و میکروبیولوژی بسیار رایج است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی هم از واژه بینالمللی Enterotoksin و هم از عبارت توصیفی Bağırsak toksini استفاده میشود.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک اصطلاح تخصصی و فرنگی است، نزدیکترین برگردانهای توصیفی آن در زبان فارسی «سم رودهای» یا «سم باکتریایی گوارشی» هستند.
نماد چیست
این ماده دارای نماد فرمولی یا عنصر شیمیایی خاصی نیست؛ اما در طبقهبندی ایمنی آزمایشگاهی تحت نشانه عمومی «خطر زیستی» (Biohazard) قرار میگیرد و در بانکهای اطلاعاتی ژنتیک با کدهای بیوشیمیایی اختصاصی کدگذاری میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه انتروتوکسین ریشه در زبان یونانی دارد. پیشوند «-Entero» از واژه enteron به معنای روده گرفته شده و «toxin» به معنای سم است. بنابراین، معنای تحتاللفظی این واژه بیگانه، دقیقاً «سمِ مربوط به روده» است که به طور گسترده در پاتوژنهای گوارشی مطالعه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل انتروتوکسین
انتروتوکسین یک اصطلاح علمی و تخصصی در حوزه پزشکی و میکروبیولوژی است که به سموم پروتئینی ترشحشده توسط باکتریها اشاره دارد. این سموم با ورود به دستگاه گوارش انسان، مستقیماً به سلولهای دیواره روده آسیب میزنند و مکانیسم جذب و دفع مایعات را مختل میکنند که نتیجه آن بروز مسمومیتهای شدید غذایی و اسهال است.
از نظر ریشهشناسی، این واژه کاملاً بیگانه و ترکیبی از واژگان یونانی به معنای «سم روده» است. به همین دلیل در زبان فارسی معادل تککلمهای اصیلی ندارد و دانشمندان معمولاً از خود واژه یا عبارت توصیفی «سم رودهای» استفاده میکنند. این واژه فاقد هرگونه کاربرد عامیانه، نماد ساده یا پیشینه در متون کهن مانند قرآن است.