یعنی چه
این عبارت یک ترکیب استعاری و کنایی برگرفته از اساطیر یونان باستان است. به معنای خطاب قرار دادن فردی است که به دلیل بلندپروازی بیش از حد، غرور بیجا (Hubris) یا اشتیاق کورکورانه، فراتر از توان خود گام برمیدارد و خودش را در معرض شکست، سقوط و نابودی قرار میدهد.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی از حرف ندای «ای»، واژهٔ «مِثْل» (با کسرهٔ ثام و لام به عنوان مضاف) و نام خاص اساطیری «ایکاروس» (با ای کشیده و ضمهٔ را) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات ادبی، این عبارت دوازده حرفی به عنوان کنایه از جاهطلب افراطی یا فرد در معرض سقوط به دلیل تکبر به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم از تعابیری همچون Like Icarus یا اصطلاح مفهومی hubristic (شخص گرفتار غرور فرودآورنده) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این تعبیر شامل عباراتی چون «بلندپرواز خودسر»، «جاهطلب بیاحتیاط» و «کسی که زیادی اوج میگیرد» است که همگی مفهوم کنایی آن را منتقل میکنند.
در قرآن
این عبارت ریشه در اساطیر یونان دارد و هیچ کاربرد مستقیم یا غیرمستقیمی در قرآن ندارد. با این حال، از نظر مفهومی میتوان آن را با عاقبت شخصیتهایی چون قارون (سوره قصص) که به دلیل ثروت و غرور دچار سقوط و هلاکت شدند، مقایسه کرد.
نماد چیست
ایکاروس در فرهنگ جهانی نمادِ فراتر رفتن از حد و مرزهای انسانی، تکبر در برابر قوانین طبیعت، خطرِ اوجگیری ناگهانی و سقوط مرگبار ناشی از عدم عاقبتاندیشی است.
معنی انگلیسی/خارجی
کلمه اصلی واژه واژهای یونانی (Íkaros / Ἴκαρος) است. در اساطیر، او و پدرش دایدالوس برای فرار از زندان مینوس بالهایی از پر و موم ساختند. ایکاروس علیرغم هشدار پدر، زیادی به خورشید نزدیک شد؛ گرما موم را ذوب کرد و او در دریا سقوط کرد و غرق شد.
جمعبندی و توضیح کامل ای مثل ایکاروس
عبارت «ای مثل ایکاروس» یک تعبیر کاملاً استعاری و بینامتنی است که از ادبیات و اسطورهشناسی یونان باستان به زبان فارسی راه یافته است. این عبارت خطاب به کسانی به کار میرود که بدون در نظر گرفتن واقعیتها و محدودیتهای خود، دچار غرور و بلندپروازی افراطی میشوند و در نهایت این رفتار، مایهٔ سقوط و نابودیشان میگردد.
داستان ایکاروس در ادبیات جهان همواره به عنوان یک هشدار اخلاقی به کار رفته است؛ هشداری علیه «افراط» و «تکبر». اگرچه این واژه ریشهٔ بومی فارسی ندارد، اما به دلیل قدرت تصویرسازی بالا، در آثار ادبی مدرن فارسی به عنوان کنایهای دقیق برای انسانهای جاهطلبِ بیپروا استفاده میشود.