یعنی چه
کاهل و تنبل به فردی گفته میشود که از انجام کار، تلاش یا فعالیت بدنی و ذهنی خودداری میکند یا در انجام وظایف خود دچار سستی و اهمالکاری میشود. واژه کاهل بر سستی و تاخیر در عمل و واژه تنبل بر کمتحرکی و گریز از کار سخت دلالت دارد که در کنار هم تکرار و تأکید بیشتری بر این حالت ایجاد میکنند.
تلفظ
واژه «کاهل» به صورت کسرِ هاء (هـِ) و «تنبل» با فتح تاء (تَ) و سکون نون و باء تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، عبارت «کاهل و تنبل» دقیقاً دارای ۹ حرف است. بسته به تعداد حروف، کلمات مترادفی چون سست، تنآسا و بیکار نیز در جدول کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Lazy دقیقترین و پرکاربردترین معادل برای تنبل است. واژه Slothful نیز بیشتر مفهوم کاهلی و سستی شدید را میرساند.
به عربی
در زبان عربی برای بیان مفهوم تنبلی از واژه «کسلان» یا «کسول» و برای مفهوم کاهلی و سستی در کار از واژه «متکاسل» استفاده میشود.
در قرآن
خود واژه «کاهل» با این معنا در قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم تنبلی و سستی در انجام کارهای خیر و عبادات با واژگانی چون «کُسالیٰ» مطرح شده است؛ مانند آیه ۱۴۲ سوره نساء که درباره منافقان میفرماید: «وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَىٰ» یعنی هنگامی که به نماز برمیخیزند، با تنبلی و کسالت برمیخیزند.
جمعبندی و توضیح کامل کاهل و تنبل
عبارت «کاهل و تنبل» ترکیبی از دو واژه با ریشههای متفاوت است؛ «کاهل» ریشه عربی دارد و از کهولت و سستی میآید و «تنبل» واژهای اصیل و فارسی به معنای تنپرور و کمتحرک است. این ترکیب در زبان فارسی برای تأکید بیشتر بر صفت بیانگیزگی، سستی و فرار از مسئولیتپذیری به کار میرود.
در فرهنگ عمومی و اخلاقی، این ویژگی همواره به عنوان یک ضد ارزش و عامل عقبماندگی از رشد فردی و اجتماعی شناخته شده است. در ادبیات دینی نیز هرچند این الفاظ عیناً به این معنا نیامدهاند، اما مفاهیمی مانند کسالت در عبادت و سستی در عمل به شدت نکوهش شدهاند.