یعنی چه
این اصطلاح در زبان فارسی کنایه از تظاهر به تنگدستی، نالیدن از فقر و رو آوردن به تکدیگری است. در واقع وقتی کسی مدام از نداشتن مال و سامان سخن میگوید و دست نیاز پیش دیگران دراز میکند، میگویند ساز بینوایی میزند.
تلفظ
تلفظ این عبارت کنایی به صورت [سازِ بینوایی زدن] است.
در جدول
این عبارت سیزدهحرفی در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «گدایی کردن» یا «اظهار فقر نمودن» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم کنایی از افعال مربوط به تکدیگری یا اصطلاحات عامیانه گله و شکایت از بیپولی استفاده میشود.
به arabic
در زبان عربی واژه استجداء و تسول دقیقاً معنای عمل گدایی را میدهند و اصطلاح تباكي الفقر مفهوم کناییِ نالیدن از تنگدستی را منتقل میکند.
به فارسی
برگردانها و عبارات مرادف اصیل این اصطلاح در زبان فارسی شامل دست پیش کسی دراز کردن، نالیدن از ناداری و ابراز بیبرگی و فقر است.
نماد چیست
این اصطلاح در فرهنگ و ادبیات کلاسیک فارسی نمادی از نمایش درماندگی، از دست رفتن مال و سامان (نوا) و روی آوردن به خواهش و تمنا برای گذران زندگی است.
جمعبندی و توضیح کامل ساز بینوائی زدن
اصطلاح کنایی و استعاری «ساز بینوایی زدن» از ترکیبهای اصیل زبان فارسی است که ریشه در مفهوم واژه «نوا» دارد. در قدیم، نوا به معنای سامان، مال، ساز و برگ زندگی و همچنین پرده موسیقی بوده است؛ در نتیجه «بینوا» به کسی اطلاق میشد که مال و ثروتی نداشت. ترکیب این واژه با فعل زدن (به معنای نواختن یا کوک کردن یک حال و هوا)، کنایهای تصویری و ادبی از بلند کردن آوازِ فقر و گدایی ایجاد کرده است.
این عبارت در متون کهن و لغتنامههای مرجعی مانند دهخدا و آنندراج به معنای تظاهر به ناداری، گله از تنگدستی و دست نیاز بهسوی دیگران دراز کردن ضبط شده است. تقابل بین نوا (موسیقی) و بینوایی (بیتوشگی) همواره یکی از مضامین جذاب برای شاعران کلاسیک بوده، اما ترکیب دقیق «ساز بینوایی زدن» مستقیماً به رفتار تکدیگری و ابراز عجز مادی اشاره دارد.