یعنی چه
واژه «لعبره» (که در اصل ترکیب عربی لَعِبْرَة یا لِعِبْرَة است) به معنای مایهٔ پند، درس، نشانه و دلیلی است که انسان را از ظاهر یک واقعه به باطن و حقایق امور منتقل میکند تا از تجربهها آگاهی یابد. این کلمه گاهی در متون به معنای اشک و گریه یا اندوه پنهان نیز به کار رفته است، اما کاربرد اصلی آن همان مفهوم آموزشی و اخلاقی دارد. این واژه کلاسیک است و نمونه یا مثال مدرن و روزمره ندارد.
تلفظ
تلفظ این کلمه بسته به نقش نحوی آن در زبان عربی به صورت لَعِبْرَة (با فتح لام برای تاکید) یا لِعِبْرَة (با کسر لام برای تعلیل و به خاطرِ) صورت میگیرد و در فارسی معمولاً هاء انتهای آن ساکن خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه «لعبره» دقیقاً ۵ حرف دارد و معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که عین عبارات قرآنی یا متون کهن را مد نظر دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این واژه در زبان انگلیسی از کلماتی استفاده میشود که بار معنایی آموزشی یا هشداری دارند.
به فارسی
برگردان و معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی اصیل شامل کلماتی چون پند، اندرز، حکمت، مایهٔ تنبّه و مایهٔ هوشیاری است.
نماد چیست
این واژه یک مفهوم انتزاعی و مذهبی دارد و دارای نماد بصری یا حیوانی خاصی در فرهنگ عامه نیست؛ اما در ادبیات و فرهنگ اسلامی، سرگذشت ستمگران گذشته و آثار باستانی اقوام نابودشده به عنوان نمادهای عینی «عبرت» شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل لعبره
واژه «لعبره» یک ترکیب عربی (متشکل از حرف لـ + عبرة) است که به طور گسترده در زبان و ادبیات فارسی، به ویژه در متون مذهبی، عرفانی و کهن به کار رفته است. ریشه اصلی این کلمه از ثلاثی مجرد «ع ب ر» به معنی عبور کردن و گذشتن است؛ وجه تسمیه آن نیز در این است که انسان با دیدن یک واقعه، از ظاهر و جهل عبور کرده و به باطن، علم و پند آن دست مییابد.
این اصطلاح در قرآن کریم نیز بارها با لحنی تاکیدی (مانند «إِنَّ فِي ذَٰلِکَ لَعِبْرَةً») برای جلب توجه صاحبان بصیرت به عاقبت پیشینیان استفاده شده است. اگرچه در برخی منابع لغوی معنای ثانویهای همچون اشک، سرشک یا اندوه آشکارنشده نیز برای ریشه آن ذکر شده، اما کاربرد زنده و شناختهشده آن در زبان فارسی کاملاً با مفاهیم اخلاقی، پندآموزی و بیداری ذهنی گره خورده است.