معنی دهق چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

واژه «دهق» در زبان عربی و متون کهن لغوی دارای چند معنای اصلی است. این کلمه از لغات اضداد به شمار می‌رود و هم به معنی پر کردن و لبریز ساختن ظرف و هم به معنی ریختن پیاپی و شدید مایع به کار می‌رود. همچنین در معنای سخت فشردن، کوبیدن و شکنجه کردن نیز استعمال شده است. در بافتار جغرافیایی ایران، «دِهَق» نام شهری در استان اصفهان است که معرب کلمه فارسی «دهک» به معنای روستای کوچک است.

یعنی چه

در اصطلاح لغوی، این واژه هنگامی که برای جام و ظرف به کار رود (مانند تعبیر قرآنی کأس دهاق)، یعنی جامی که کاملاً پر و لبریز از مایع باشد؛ به طوری که از شدت پر بودن سرریز کند. در معنای فعلی نیز به معنای وارد آوردن فشار شدید یا خرد کردن چیزی است.

مترادف

با توجه به چندمعنایی بودن واژه، مترادف‌های آن در بافت‌های مختلف شامل مفاهیم پر بودن و همچنین مفاهیم مرتبط با فشار و سختی است.

متضاد

متضادهای این کلمه بر اساس معانی مختلف آن شکل می‌گیرند؛ در برابر پر کردن، خالی کردن قرار دارد و در برابر فشردن و شکستن، رها کردن و ترمیم کردن.

هم خانواده

مشتقات این کلمه همگی از ریشه عربی (د-ه-ق) هستند. واژه «دهقان» علی‌رغم شباهت ظاهری، به دلیل داشتن ریشه اصیل ایرانی، هم‌خانواده این واژه محسوب نمی‌شود.

ریشه

ریشه اصلی این کلمه در متون لغوی، عربی و از سه حرف (د-ه-ق) است که مفهوم بنیادی آن فشار شدید یا پر شدن تحت فشار است. اما در کاربرد اعلام و نام شهر دهق اصفهان، ریشه آن فارسی و تغییریافته کلمه «دهک» (ده کوچک) است.

جمله سازی

به انگلیسی

معادل‌های انگلیسی این واژه بر اساس دو رویکرد معنایی «لبریز بودن» و «تحت فشار قرار دادن/خرد کردن» دسته‌بندی می‌شوند.