یعنی چه
مطنجن در اصل به معنای طعامی است که در تابه پخته یا بریان شده باشد. در فرهنگ آشپزی ایرانی، به نوعی خورش مجلسی و سنتی (محبوب در دوره صفویه و فرهنگ غذایی گیلان) اطلاق میشود که از ترکیب گوشت (مرغ، مرغابی یا گوسفند) همراه با مغز گردو، رب انار، قیسی، آلو و گاهی کشمش تهیه میشود.
تلفظ
این واژه به صورت مُطَنجَن (تلفظ به صورت mo-tan-jan) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه ۵ حرف دارد و معمولاً به عنوان راهنمای «نوعی خورش قدیمی» یا «گوشت بریان در تابه» از آن استفاده میشود.
به انگلیسی
برای برگردان این واژه به انگلیسی از نام اختصاصی آن یا توصیف ساختاری آن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه به معنای گوشتی است که در ظرف طاجن یا تابه سرخ و پخته شده باشد.
به فارسی
معادلهای فارسی و صورتهای دیگر این واژه شامل خورش مجلسی، متنجن، مطجن و خورش مطنجون است.
نماد چیست
این واژه بار نمادین ادبی یا دینی ندارد، اما در بستر مادی و فرهنگی، نمادی از آشپزی باشکوه و مجلسی دوران گذشته ایران (بهویژه عهد صفوی) و نشاندهنده اصالت ترکیب طعمهای متمایز مانند ترش و شیرین در ذائقه ایرانی است.
جمعبندی و توضیح کامل مطنجن
واژه «مطنجن» یا «متنجن» یک اصطلاح کهن در فرهنگ آشپزی ایرانی است که ریشه در واژه عربی مُطَجَّن (مشتق از طاجن به معنی تابه) دارد. این کلمه در اصل به هر نوع غذای سرخ شده یا پخته شده در تابه اشاره دارد، اما در تاریخ آشپزی ایرانی به خورش مجلسی و اشرافی خاصی تبدیل شد که با گوشت، گردو، رب انار و میوههای خشک پخته میشد.
امروزه این واژه در زبان معیارهای روزمره فارسی کاربرد زنده چندانی ندارد و بیشتر در متون تاریخی، لغتنامههای قدیمی نظیر دهخدا و به عنوان یکی از کلمات چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، اصالت این خورش هنوز در مناطقی از شمال ایران (گیلان) حفظ شده است.