یعنی چه
«تنزیهی» صفتی نسبی است که به دیدگاه، صفات یا رویکردی اطلاق میشود که بر پاک، منزه و دور داشتن ذات باریتعالی از هرگونه عیب، نقص، مادیگرایی، جسمانیت و شباهت به اوصاف بشری تأکید دارد.
تلفظ
این واژه به صورت تَنزِیْهِی (تَن + زی + هی) تلفظ میشود که از ریشه عربی تنزیه گرفته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «تنزیهی» به عنوان صفت منسوب به پاکی و مبرّا دانستن خداوند کاربرد دارد و طول آن ۶ حرف است.
به انگلیسی
در بافت الهیات و فلسفه، این واژهها نزدیکترین معادلها برای توصیف مفاهیم مرتبط با تعالی و نفی نقص هستند.
به عربی
این اصطلاح مستقیماً از ریشه کلامی عربی «ن ز ه» در باب تفعیل مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی یا اصطلاحات نزدیک به آن شامل واژههایی چون پاککنندگی، مبرّاکنندگی و رویکرد سلبی در شناخت اوصاف الهی است.
در قرآن
هرچند خود ساختار صفتِ «تنزیهی» در متن قرآن نیامده، اما اساس و رویکرد آیات متعددی بر این مفهوم استوار است. اصطلاح «سبحان» و رویکرد سوره اخلاص در نفی شباهت و جسمانیت از خداوند، بیانیهای کاملاً تنزیهی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تنزیهی
واژه «تنزیهی» اصطلاحی کلیدی در الهیات، فلسفه و کلام اسلامی است که به ضرورت فرارفتن از مادیات و منزه دانستن ذات پروردگار از صفات مخلوقات اشاره دارد. این مفهوم در مقابل دیدگاههای «تشبیهی» یا «تجسیمی» قرار میگیرد که تمایل دارند اوصافی انسانی یا مادی به امر قدسی نسبت دهند.
در فرهنگ و هنر اسلامی، به دلیل ماهیت این مفهوم که مبتنی بر دوری از فرم و شبیهسازی حسی است، نمادهای مادی مستقیمی برای آن وجود ندارد؛ با این حال، استفاده از تفکر انتزاعی، نقوش هندسی پیچیده و فضاهای خالی معماری در مساجد، تجلی بصری فرهنگ تنزیهی قلمداد میشوند.