معنی
واژه اتخذ در لغت به معنای گرفتن، برگرفتن، اختیار کردن و تصمیم گرفتن است. این کلمه زمانی به کار میرود که فردی چیزی یا کسی را برای جایگاه، هدف یا نقش خاصی انتخاب کند و آن را پذیرا شود.
یعنی چه
این واژه یک فعل کلاسیک و اصیل عربی است و به این معناست که شخص با اراده و قصد، حالت، شیء یا فردی را به عنوان معبود، دوست، روش یا مسکن خود قرار دهد و بر آن استمرار داشته باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت اِتَّخَذَ است که تاء آن دارای تشدید بوده و در اصل از ریشه اخذ به باب افتعال رفته است.
به عربی
در زبان عربی، مترادفهای نزدیکی همچون جعل (قرار دادن) و اختیار (برگزیدن) برای تبیین دقیق مفهوم اتخذ استفاده میشوند.
به فارسی
بهترین معادلهای روان فارسی برای این فعل، واژههایی مانند برگزید، به عنوانِ... قرار داد، انتخاب کرد و اقتباس نمود هستند.
در قرآن
این فعل در قرآن کریم بسیار پرکاربرد است؛ مانند آیه «وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا» که به معنای دوست برگزیدن است، یا آیه «أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا» که فرمان به زنبور عسل برای ساختن و برگزیدن خانه در کوههاست.
نماد چیست
از نظر مفهومشناسی و تفسیری، اتخذ نمادی از تبدیل آگاهانه یک چیز به یک جایگاه ثابت است. این واژه نشاندهنده انتخاب پایدار، پذیرش قلبی و ایجاد یک رابطه یا هویت جدید است.
جمعبندی و توضیح کامل اتخذ
واژه «اتَّخَذَ» یک فعل از باب افتعال در زبان عربی است که از ریشه ثلاثی مجرد «أ خ ذ» (اخذ) مشتق شده است. این کلمه در اصل «اِئْتَخَذَ» بوده که برای سهولت در تلفظ، همزه دوم آن به تاء تبدیل و در تاء بعدی ادغام شده است تا به صورت اتخذ قرائت شود. معنای بنیادین آن، گرفتنِ همراه با انتخاب، قصد و تثبیت یک نقش یا جایگاه است.
این واژه در متون کهن فارسی، مذهبی و به ویژه در قرآن کریم کاربرد بسیار گستردهای دارد و بیش از ۱۳۰ بار در صیغههای مختلف تکرار شده است. در بافت قرآنی، این فعل معمولاً برای مفاهیمی همچون معبود قرار دادن چیزی، دوست و خلیل انتخاب کردن، یا ساختن و برگزیدن مسکن به کار میرود که نشاندهنده یک رویکرد آگاهانه و مستمر از سوی فاعل است.