عقل ناپذیر یعنی چه؟

یعنی چه

عقل ناپذیر صفت مرکبی است برای توصیف امور، رفتارها یا گزاره‌هایی که با معیارهای منطقی و استدلال‌های خردمندانه همخوانی ندارند. به زبان ساده، به هر چیزی که عقل انسان از پذیرش و هضم آن ناتوان باشد یا آن را خلاف واقعیت‌های تجربی و عقلی بداند، عقل‌ناپذیر می‌گویند.

جمله سازی

تلفظ

تلفظ این واژه به صورت «عَقل ناپَذیر» (‘aql-nā-pazīr) است. بخش اول آن یعنی «عقل» با سکون قاف و بخش دوم یعنی «ناپذیر» با فتح پ و کسر ذال خوانده می‌شود.

در جدول

پاسخ دقیق این عبارت در جدول‌های کلمات متقاطع، خودِ واژه «عقل ناپذیر» با ۹ حرف است. همچنین کلمات هم‌معنی مانند «نامعقول» (۷ حرف) یا «غیرمنطقی» (۸ حرف) نیز می‌توانند به عنوان پاسخ‌های جایگزین مد نظر قرار گیرند.

به انگلیسی

بسته به لحن متن و سیاق کلام، واژه Irrational دقیق‌ترین معادل برای بیان مفهوم غیرعقلانی است و کلمه Unreasonable بیشتر برای رفتارها یا درخواست‌های دور از منطق به کار می‌رود.

به فارسی

مترادف‌های این واژه عبارتند از: نامعقول، غیرمنطقی، بی‌منطق، نابخردانه، مستبعد، خلاف قیاس و خردگریز. در مقابل، واژه‌های معقول، منطقی، عقل‌پذیر، خردپذیر و عقلانی متضادهای آن به شمار می‌روند. از نظر هم‌خانواده، بخش اول (عربی) با واژه‌های عقل، عاقل، معقول، تعقل و عقول ارتباط دارد؛ و بخش دوم (فارسی) با پذیرش، پذیرا، پذیرنده، نفوذناپذیر و شکست‌ناپذیر هم‌خانواده است. ریشه واژه: این کلمه یک صفت مرکب فاعلی سلبی در زبان فارسی است که از ترکیب «عقل» (اسم مصدر عربی از ریشه ع-ق-ل) + «نا» (پیشوند نفی فارسی) + «پذیر» (بن مضارع از مصدر فارسی پذیرفتن) ساخته شده است.

در قرآن

خودِ ترکیب واژهٔ فارسی «عقل‌ناپذیر» یا معادل اسمی دقیق آن در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، مفهوم «عقل» و دعوت به خردورزی به طور مکرر در قرآن مطرح شده است. قرآن در آیات متعددی با عباراتی نظیر «أَفَلَا تَعْقِلُونَ» (آیا تعقل نمی‌کنید؟) یا سرزنش کسانی که رفتارهای خردگریز دارند و عقل خود را به کار نمی‌گیرند («لَا یَعْقِلُونَ»)، به نکوهش امور و باورهای عقل‌ناپذیر پرداخته است.

نماد چیست

این واژه یک صفت انتزاعی، منطقی و فلسفی است و در آیین‌ها، فرهنگ عامه یا نشانه‌شناسی سنتی، نماد مادی یا تصویری خاصی ندارد. در ادبیات و مفاهیم نمادین، عقل‌ناپذیری می‌تواند نمادی از «تاریکی شناخت، گسست از منطق یا ورود به دنیای فرامادی و سورئال» باشد؛ همان‌طور که در برخی آثار هنری مدرن، برای به تصویر کشیدن مفاهیم خردگریز از اشیاء ناممکن یا ساختارهای هندسی متناقض استفاده می‌شود.