یعنی چه
این عبارت در ادبیات و فرهنگ عامه یک اصطلاح کنایی است. وقتی پسران نوجوان به سن بلوغ میرسند و نخستین موهای صورت و سبیل آنها جوانه میزند، در اصطلاح میگویند «خط رجال» بر رخسارشان نمایان شده، یعنی به جرگه مردان پیوستهاند. همچنین در معنای لغوی و کمتر رایج، میتواند به معنی دستخط مردان یا رویکرد بزرگان باشد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی تشکیل شده و به صورت واژهبستِ مضاف و مضافالیه با کسرۀ اضافه خوانده میشود: خَط (به فتح خاء و تشدید طاء) + رِجال (به کسر راء).
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح ۶ حرف دارد و به عنوان کنایه از آغاز بلوغ پسران یا روییدن موی صورت جوانان مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادلسازی این مفهوم کنایی از اصطلاحاتی که به آغاز رویش موی صورت و سبیل در دوران بلوغ اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح «خَطَّ شارِبُه» دقیقاً همین معنای کنایی یعنی نمایان شدن نخستین آثار مو و سبیل بر چهرهٔ نوجوان را میرساند.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل این ترکیب در زبان فارسی روزمره و ادبی شامل تعابیری همچون «پشت لب سبز شدن»، «خط برآوردن رخسار» و «آغاز بلوغ پسران» است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «خط رجال» به عنوان یک اصطلاح کنایی در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، واژهٔ «رجال» (جمع رَجُل به معنی مردان) بارها در آیات مختلف (مانند آیه ۳۷ سوره نور) به معنی مردان غیور، باایمان و اشخاص برجسته به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل خط رجال
عبارت «خط رجال» یک اصطلاح کنایی و فرهنگی در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در ترکیب دو واژهٔ عربی «خط» (به معنای رسم، نوشته یا موی تازه رسته بر رخسار) و «رجال» (به معنای مردان) دارد. این اصطلاح در فرهنگ ایرانی به عنوان نمادی برای نشان دادن دوران گذار پسران از نوجوانی به جوانی و به اصطلاح «به جرگهٔ مردان پیوستن» استفاده میشود و کنایه از روییدن اولین موهای صورت و سبز شدن پشت لب نوجوانان است.
از نظر لغوی، هرچند این ترکیب به صورت یک واژهٔ مستقل و مستند در لغتنامههای شاخص کلاسیک نظیر دهخدا ثبت نشده، اما تحلیل اجزای آن و کاربرد سنتیاش در ادبیات، مفهوم روشنِ «خطِ مردانگی» یا آغاز بلوغ را متبادر میکند. در مسابقات جدول نیز این عبارت دقیقاً به عنوان یک ترکیب ۶ حرفی شناخته میشود.
در ابعاد دیگر، این واژه هیچگونه کاربرد مستقیم یا ترکیبی در قرآن کریم ندارد و صرفاً جزء کلماتِ همریشه با واژه قرآنی «رجال» محسوب میشود. همچنین در زبانهای دیگر مانند انگلیسی و عربی، معادلهای آن مستقیم به پدیدهٔ فیزیولوژیک رویش سبیل و موی صورت در آغاز سنین جوانی اشاره دارند.