یعنی چه
«گمان میکردند» از مصدر «گمان کردن» گرفته شده است. این فعل به حالتی اشاره دارد که گروهی از افراد بر اساس حدس، شک، خیال یا فرضیاتی که به مرحلهٔ علم و یقین نرسیده است، دربارهٔ موضوعی فکر میکردند و پنداری در ذهن داشتند.
مترادف
واژههای فوق همگی بیانگر حالت ذهنی تکیه بر حدس و پندار به جای علم قطعی هستند.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت [گُ.مان. می.کَرْ.دَنْد] (gōmān mī-kardand) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت ۱۱ حرفی «گمان میکردند» یا مترادفهای آن نظیر «پنداشتند» به عنوان پاسخ قرار میگیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به میزان شک یا نوع فرض، از ساختارهای گذشته ساده یا استمراری این افعال استفاده میشود.
به عربی
در متون عربی و به ویژه قرآن کریم، ترکیب فعل «کانوا» همراه با مضارع «یظنون» یا «یحسبون» دقیقاً معنای ماضی استمراری «گمان میکردند» را افاده میکند.
جمعبندی و توضیح کامل گمان میکردند
عبارت «گمان میکردند» یک ساختار فعلی در زمان ماضی استمراری است که ریشه در زبانهای کهن ایرانی دارد. واژهٔ «گمان» در زبان پهلوی به صورت «گومان» (gumān) به معنی شک و تردید بوده و در مرتبهای دورتر از واژه اوستایی «ویمانه» به معنای اندیشهٔ غیرِ یقین اخذ شده است. این فعل دقیقاً در نقطهای مقابلِ یقین، علم و قطعیت قرار میگیرد و نشاندهندهٔ دانش ناقص، فرضیهسازیهای ذهنی یا حتی خطاهای محاسباتی و شناختی انسان در مواجهه با رویدادها است.
در فرهنگ اسلامی و آیات قرآن کریم نیز این مفهوم (غالباً به صورت ریشههای ظن و حسب) مورد توجه قرار گرفته است؛ جایی که تکیه بر گمانهای بیاساس و ظنّآلود در امور اعتقادی یا قضاوتهای اجتماعی نکوهش شده و از انسانها خواسته شده تا بر مدار علم و یقین حرکت کنند. با این حال، در زبان روزمره و ادبیات فارسی، این فعل نقشی کلیدی در بازگویی داستانها، فرضیات تاریخی و روند شکلگیری اکتشافات بشری ایفا میکند.