یعنی چه
این واژه دارای دو کاربرد عمده است؛ در زبان عرفی و امروزی به مواد، لوازم و ابزاری گفته میشود که برای بنایی و ساختمانسازی به کار میرود (مانند گچ، سیمان و آجر). در مفهوم ریشهای و قدیمیتر، جمع مکسر مصلحت است و به معنای خیرخواهیها، منافع، شایستگیها و آنچه خیر و صلاح کار در آن باشد، به کار میرود.
متضاد
در معنای مصلحتها و منافع، متضاد این واژه مفاسد (جمع مفسده)، ضررها و زیانها است.
ریشه
واژهای عربی و جمع مکسر کلمه «مصلحت» است که از ریشه سهحرفی (ص ل ح) به معنی صلاح، نیکی، آشتی و شایستگی گرفته شده و به عنوان وامواژه وارد زبان فارسی شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح ميم و صاد است.
در جدول
در کلمات متقاطع، اگر طراح جدول به دنبال ابزار ساختمانسازی یا جمع مصلحت باشد، خود واژه «مصالح» یک پاسخ ۵ حرفی دقیق است. همچنین «سازمایه» نیز به عنوان معادل فارسی آن کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه منظور شما مواد ساختمانی باشد یا منافع و صلاحدیدها، معادل انگلیسی آن تغییر میکند.
به عربی
در زبان عربی امروزی، برای اشاره به مصالح ساختمانی از ترکیب «مواد البناء» استفاده میشود، چرا که واژه «مصالح» در عربی معاصر بیشتر به معنای منافع یا سازمانها و ادارات دولتی کاربرد دارد.
به فارسی
برابرترهای فارسی این واژه در نقش لوازم ساختوساز «سازمایه»، «مادههای ساختنی» یا «افزار کار» است و در نقش ریشهای آن، میتوان از واژههایی چون «نیکیها»، «شایستگیها» یا «امور سودمند» استفاده کرد.
جمعبندی و توضیح کامل مصالح
واژه «مصالح» نمونهای جالب از کلماتی است که در زبان فارسی دچار تحول معنایی عرفی شدهاند. این کلمه در اصل یک واژه وامگرفته از زبان عربی و جمع مکسر «مصلحت» است که معنای اولیه آن به منافع، صوابدیدها و شایستگیهای یک امر اشاره دارد. با این حال، در جامعه امروز فارسیزبان، پرکاربردترین معنای آن به حوزه معماری و عمران اختصاص یافته و به معنای مواد اولیه و لوازم ساختمانی نظیر سیمان، آجر و آهن به کار میرود.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه پنجحرفی از ریشه (ص ل ح) مشتق شده و با کلماتی مانند صالح، اصلاح و صلح همخانواده است. اگرچه خود این واژه به صورت جمع مکسر در متن قرآن نیامده، اما ریشه و مفاهیم همخانواده آن به وفور برای توصیه به آبادانی و دوری از فساد استفاده شدهاند. شناخت دوگانگی معنایی این واژه به درک بهتر متون کهن و کاربردهای روزمره کمک میکند.