یعنی چه
«مشما» که در اصل شکل گفتاری واژهٔ «مشمع» است، در گذشته به پارچه، جامه یا پوششی گفته میشد که به موم آغشته میشد تا ضدآب شود. امروزه در زبان روزمره، این کلمه برای اشاره به انواع کیسههای پلاستیکی، نایلون، سفرههای پلاستیکی و روکشهای ضدآب به کار میرود. همچنین در قدیم به چسبهای زخم یا ورقههای دارویی که روی پوست میچسباندند نیز مشمع میگفتند.
ریشه
این واژه ریشهٔ عربی دارد و اصل آن «مُشَمَّع» است. مشمع از ریشهٔ «ش م ع» (به معنای شمع و موم) مشتق شده و در لغت به معنای «آغشته به شمع» یا «موماندود شده» است. این کلمه در گذر زمان در زبان فارسی به صورتهای عامیانهتری مانند «مشما» یا «مشمبا» تلفظ و ثبت شده است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال معادلی برای مومجامه، کیسه پلاستیکی، یا پارچهٔ ضدآب باشد و کلمهای ۴ حرفی بخواهد، «مشما» یا شکل رسمیتر آن «مشمع» پاسخ صحیح خواهد بود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد، معادلهای متفاوتی وجود دارد. برای کیسههای خرید و نایلون از «Plastic bag» یا «Plastic wrap»، برای پارچههای ضدآب و مومی قدیمی از «Oilcloth» یا «Waxcloth» و برای روکشهای ضخیمتر از «Tarpaulin» استفاده میشود.
به عربی
کلمهٔ اصلی از زبان عربی وام گرفته شده و در آن زبان به شکل «مُشَمَّع» استفاده میشود. با این حال، در کشورهای عربزبان امروزی برای اشاره به کیسههای پلاستیکی روزمره، بیشتر ترکیب «کیس بلاستیک» رواج دارد.
به ترکی
واژهٔ عربی «مشمع» به زبان ترکی نیز راه یافته است. در ترکی استانبولی کلمهٔ «Muşamba» عینا به معنای سفره، پارچهٔ ضدآب یا روکش استفاده میشود. برای کیسههای پلاستیکی نیز معمولاً عبارت «Plastik poşet» به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی امروزی، واژههایی نظیر «پلاستیک»، «نایلون» و «کیسه» جایگزینهای بسیار رایجی برای این کلمه در محاوره هستند. در متون قدیمیتر و به عنوان معادلهای دقیقتر فارسی، از کلماتی چون «مومجامه» و «شمعاندود» برای اشاره به پارچهها و پوششهای ضدآب استفاده میشده است.
نماد چیست
این کلمه در ادبیات کلاسیک یا فرهنگ عامه دارای نماد اسطورهای، دینی یا معنایی خاصی نیست و در قرآن نیز نیامده است. با این حال، در دنیای مدرن امروز، استفاده از «مشما» یا کیسههای پلاستیکی، گاهی نماد مصرفگرایی، محصولات یکبارمصرف و متأسفانه آلودگیهای زیستمحیطی تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مشما
واژهٔ «مشما» یکی از کلمات پرکاربرد در زبان محاورهای و روزمرهٔ فارسی است که در اصل شکل تغییریافته و عامیانهٔ واژهٔ عربی «مشمع» محسوب میشود. این کلمه در گذشته به پارچهها و جامههایی گفته میشد که برای جلوگیری از نفوذ رطوبت، آنها را به شمع و موم آغشته میکردند. در واقع، استفاده از مومجامهها راهکاری قدیمی برای ساخت لباسها و پوششهای ضدآب، مانند بارانی یا کهنهٔ کودک بوده است.
با گذشت زمان و گسترش استفاده از محصولات پتروشیمی، معنای کاربردی این کلمه نیز دستخوش تغییر شد. امروزه وقتی صحبت از «مشما» میشود، ذهن افراد بلافاصله به سمت انواع کیسههای پلاستیکی، نایلونهای خرید و سفرههای یکبارمصرف میرود. با وجود جایگزینهای جدیدتری چون کلمهٔ «پلاستیک» یا «نایلون»، واژهٔ مشما (و حتی تلفظ دیگر آن، مشمبا) همچنان در میان مردم کوچه و بازار رواج فراوانی دارد و نقش پررنگی در خریدهای روزمره ایفا میکند.