یعنی چه
این عبارت از دو واژهٔ مستقل تشکیل شده است؛ «عاج» که مادهٔ سخت و سفید دندان فیل است و «بلور» که به اجسام شفاف و کریستالی اشاره دارد. در کنار هم، این ترکیب برای توصیف ویژگیهای زیبایی، پاکی، درخشندگی فوقالعاده و ارزشمندی یک شیء یا پدیده در متون ادبی به کار میرود.
تلفظ
واژهٔ اول با سکون جیم در حالت مستقل و کسرۀ اضافه در ترکیب (عاجِ) و واژهٔ دوم با ضمهٔ با و تشدید لام (بُلور) خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جداول متقاطع، پاسخ این کنایه ادبی دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
این برگردانها به صورت توصیفی مفهوم عاج شفاف یا بلور عاجی را در زبان انگلیسی میرسانند.
به فارسی
معادلهای فارسی سره و ترکیبی آن شامل واژههایی چون پیلسته (عاج) در کنار آبگینه (بلور) یا تعابیری مثل صدفی روشن و سفید بلوری است.
نماد چیست
در ادبیات و نمادشناسی، عاج مظهر استواری، گرانیبها بودن و ثروت است، در حالی که بلور نماد روشنایی، شفافیت و صداقت است. ترکیب این دو با هم بالاترین حد از زیبایی خالص و گرانسنگ را بازگو میکند.
جمعبندی و توضیح کامل عاج بلور
عبارت «عاج بلور» یک واژهٔ لغتنامهای واحد و مدون در فرهنگهای مرجع مانند دهخدا یا معین نیست، بلکه یک ترکیب وصفی و کنایهٔ ادبی است. این دو واژه معمولاً در ادبیات کلاسیک و معاصر فارسی به صورت معطوف (عاج و بلور) یا ترکیبی برای بیان اوج سپیدی، درخشندگی، لطافت و ارزشمندی یک پدیده در کنار هم قرار میگیرند.
در ساختار لغوی، عاج ریشهای عربی دارد و به دندان گرانبهای فیل اطلاق میشود و بلور واژهای کهن با ریشههای سانسکریت و ایرانی میانه است که به اجسام شفاف کریستالی اشاره میکند. همنشینی این دو واژه ترکیبی هنرمندانه برای تصویرسازیهای شاعرانه ایجاد میکند.
از نظر کاربرد، این اصطلاح در متون آموزشی و ادبی (مانند جلوههای زیبایی آفرینش) به عنوان نمادی از شاهکارهای خلقت و پاکی بینقص به کار رفته است و در بازیهای فکری و جدول نیز به عنوان یک پاسخ هفتحرفی شناخته میشود.