یعنی چه
همزهدار به کلماتی اطلاق میشود که در ابتدا، وسط یا پایان ساختار خود واجِ همزه (ء) یا شکلهای وابسته به آن (أ، إ، ئ، ؤ) را داشته باشند؛ مانند واژههای مسئول، مأمور، تأکید و مأخذ.
تلفظ
تلفظ روان این صفت مرکب در زبان فارسی به صورت هَمْزِهدار (ham-ze-dār) است که از دو بخش «همزه» (عربی) و پسوند «دار» (فارسی) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی که دارای همزه هستند را «مهموز» نیز مینامند، اما پاسخ اصلی برای این عنوان خود کلمهٔ «همزه دار» با ۷ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به ویژگیهای آوایی این نوع کلمات از اصطلاحات مربوط به چاکنای دهان استفاده میشود.
به عربی
در صرف و نحو زبان عربی، به کلماتی که در ریشه یا ساختار خود همزه دارند، اصطلاحاً مَهموز میگویند.
به فارسی
این کلمه یک صفت مرکب ترکیبی (عربی - فارسی) است که در دستور زبان به معنای کلمهٔ دارای صامت چاکنایی یا نشانهٔ «ء» به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل همزه دار
واژه همزهدار در زبان و نگارش فارسی به دو مفهوم کلی اشاره دارد. در مفهوم اول و دقیقتر، صفت برای واژههایی است که واج همزه (ء) در ساختار آوایی و املایی آنها به کار رفته است؛ کلماتی نظیر مؤمن، مسئله، جزء و مأیوس در این دسته قرار میگیرند که در ادبیات و صرف عربی به آنها «مهموز» نیز گفته میشود.
در مفهوم دوم که کاربردی رایج اما از نظر دستوری اشتباه است، به علامت «هٔ» در انتهای کلمات مختوم به های بیانحرکت (مانند خانهٔ من) اصطلاحاً ه همزهدار میگویند. در حالی که این نشانه در واقع یک «ی کوچک» برای نمایش کسرهٔ اضافه است و ارتباطی با واج همزه ندارد.
ریشه بخش اول این واژه از «هَمْز» عربی به معنی فشردن یا قطع صوت گرفته شده و بخش دوم آن بن مضارع مصدر داشتن است. در رسمالخط قرآنی و عربی، همزه جایگاه بسیار ویژهای دارد و به صورتهای مختلف سوار بر کرسیهای أ، ؤ و ئ نگاشته میشود.