یعنی چه
بزقرمه در فرهنگ اصیل آشپزی ایران، نام یکی از معروفترین و لذیذترین غذاهای سنتی استان کرمان است. وجه تسمیه این غذا به گذشته بازمیگردد؛ زمانی که برای پخت آن از گوشت بزغاله استفاده میکردند و گوشت را به صورت قرمه (تفتداده شده در چربی خود برای ماندگاری بالا) درمیآوردند. این غذای مقوی امروزه با گوشت گوسفند یا بز، نخود، کشک، پیاز، سیر، نعناع داغ و زعفران طبخ شده و معمولاً همراه با نان یا برنج سرو میشود. در فرهنگهای واژهنامهای قدیمی نیز صورتهای نزدیکی مانند بزغمه یا بزغسمه به معنی بز جوان دیده میشود که با ریشه این واژه ارتباط دارد.
تلفظ
این واژه از دو بخش اصیل «بُز» (با ضمه روی باء و سکون روی زاء) و «قُرْمِه» (با ضمه روی قاف و سکون روی راء) تشکیل شده است که در مجموع به صورت بُزْقُرْمِه تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه معمولاً در پاسخ به طراحانی که «غذای سنتی کرمان»، «خوراک کرمانی با کشک و گوشت» یا «بزغاله در فرهنگ قدیمی» را از شما میخواهند، به کار میرود و دقیقاً دارای ۶ حرف است.
به انگلیسی
از آنجا که بزقرمه یک غذای بومی و سنتی ایران است، نام آن به صورت اصطلاح خاص فینگلیش یا آوانگاریشده استفاده میشود. با این حال برای توضیح ساختار آن به انگلیسی زبانان، از عبارتهایی که به خورش گوشت و کشک اشاره دارند استفاده میگردد.
به ترکی
بخش دوم این واژه یعنی «قرمه» یا «قورمه» ریشه در فعل ترکی Kavurmak به معنی تفت دادن، برشته کردن و سرخ کردن گوشت دارد. ترکیب تحتاللفظی آن در زبان ترکی به معنای گوشت سرخشده یا عملآوریشدهی بز است.
به فارسی
در زبان فارسی معیار و برای کسانی که با نام این غذا آشنایی ندارند، معادلهای توصیفی مانند «خورش کرمانی»، «آبگوشت کشک غلیظ» یا «خوراک گوشت بزغاله و کشک» بهترین برگردان معنایی به شمار میروند. همچنین در متون کهن فارسی، واژههای بزغمه و بزغسمه به عنوان نزدیکترین لغات همخانواده با معنای بز جوان ثبت شدهاند.
نماد چیست
بزقرمه در نگاه اول نماد نبوغ آشپزی ایرانی در ترکیب مواد غذایی سرد و گرم (کشک و گوشت) برای اعتدال طبع غذاست. این واژه در ابعاد فرهنگی، نماد اصالت و سنتهای غذایی مردم استان کرمان، فرهنگ مهماننوازی کویرنشینان و هویت بومشناختی منطقه در استفاده بهینه از فرآوردههای دامی (گوشت بز و کشک محلی) محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بزقرمه
واژه «بزقرمه» ترکیبی زیبا و اصیل از دو بخش فارسی و ترکی است؛ بخش اول یعنی «بز» به حیوان بزغاله اشاره دارد و بخش دوم یعنی «قرمه» از ریشه ترکی به معنای تفت دادن و پختن گوشت در چربی خود برای ماندگاری بالا میآید. اگرچه در برخی واژهنامههای بسیار قدیمی واژههای همآوا و نزدیکی مانند بزغمه یا بزغسمه به معنی بز جوان گزارش شده، اما کاربرد زنده، اصلی و تثبیتشده این واژه در زبان فارسی امروزی، اشاره به یک غذای سنتی، فوقالعاده لذیذ و مقوی در استان کرمان دارد.
این غذا که ترکیبی از گوشت، نخود، کشک فراوان، سیر، پیاز و نعناع داغ است، به دلیل ساختار منحصربهفرد خود جایگاه ویژهای در سفره ایرانیان و بهخصوص مردم خونگرم کرمان دارد. شناخت این واژه هم در حل جدولهای کلمات متقاطع (به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی مکرر) و هم در آشنایی با فرهنگ غنی و سنتی آشپزی بومی ایران اهمیت دارد.