یعنی چه
استقباح به معنی آن است که فرد یا جامعهای، یک کار، رفتار یا عقیده را زشت، ناپسند و خلاف اخلاق، عرف یا عقل بداند و آن را در ذهن خود یا در مقام عمل نکوهش کند.
تلفظ
این واژه به صورت اِسْتِقْبَاح (مصدر باب استفعال) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «زشت شمردن یا ناپسند دانستن»، واژه ۷ حرفی «استقباح» پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم استقباح در زبان انگلیسی از عباراتی که نشاندهنده مخالفت شدید اخلاقی یا ناپسند شمردن چیزی هستند استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در متون فقهی، فلسفی و کلامی عرب برای توصیف مفهوم «قبح عقلی یا شرعی» به کار میرود.
به فارسی
برابرهای دقیق و اصیل فارسی برای این کلمه شامل زشتشماری، بد شمردن، ناپسند دانستن و عیبجویی اخلاقی است.
نماد چیست
استقباح یک مفهوم عقلی، اخلاقی و لغوی است؛ به همین دلیل نماد تصویری، سنتی یا نشانهشناختی ثبتشدهای در فرهنگها ندارد و بیشتر به عنوان یک ابزار داوری زبانی و فکری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل استقباح
واژه استقباح از ریشه عربی «ق ب ح» و در باب استفعال ساخته شده است. معنای اصلی آن، یافتن یا شمردن چیزی به صفت زشتی است. در واقع وقتی کسی رفتاری را خلاف عرف، مروت یا اصول اخلاقی جامعه میبیند و نسبت به آن واکنش منفی ذهنی یا زبانی نشان میدهد، در حال استقباح آن عمل است. نقطه مقابل این مفهوم در ادبیات اخلاقی و کلامی، واژه «استحسان» (نیکو شمردن و پسندیدن) قرار دارد.
این کلمه اگرچه به همین صورت مصدری در متن قرآن نیامده، اما مشتقات دیگر ریشه آن مانند «المقبوحین» در آیات قرآنی به چشم میخورد. در واژهنامههای فارسی نظیر دهخدا و معین، مترادفهایی چون نکوهش، ذم، استهجان و زشتشماری برای آن ذکر شده و کاربرد اصلی آن در متون تخصصی، فلسفی و فقهی برای بررسی حسن و قبح امور است.