یعنی چه
منفحة (یا مایه پنیر) به مادهای زرد یا سفیدرنگ که از شیردان (معده چهارم) پستانداران شیرخوار مانند بره یا گوساله، پیش از آنکه علفخوار شوند، به دست میآید گفته میشود. این ماده حاوی آنزیمهایی است که باعث لخته شدن، بریدن و دلمه شدن شیر و در نهایت تبدیل آن به پنیر میشود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت مِـنْـفَـحَـة (minfaḥa) با کسر میم تلفظ میشود، اما در میان فارسیزبانان و متون طب سنتی گاه به صورت مَنفَحَه (manfaha) نیز خوانده و تلفظ شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ واژه «منفحة» دقیقاً ۵ حرف دارد و به عنوان معادل کهن یا عربی مایه پنیر از آن یاد میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به مایه پنیر طبیعی و حیوانی Rennet میگویند و آنزیم اصلی موجود در آن که فرآیند دلمه شدن را انجام میدهد Rennin نام دارد.
به عربی
در لغتنامههای عربی این واژه به صورت منفحة و إنفحة ثبت شده و جمع تکسیر آن نیز «منافح» است.
به فارسی
برگردان و معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی «مایه پنیر» یا «پنیرمایه» است. در متون قدیمیتر گاهی از واژه «خاثر» یا «مایه» نیز استفاده شده است.
نماد چیست
در متون کهن، ادبیات و طب سنتی، منفحة نماد «تحول»، «قوامبخشی» و «اصلاح» است؛ چرا که مقدار بسیار کمی از آن میتواند ساختار مایع و روان شیر را کاملاً تغییر داده، آن را منجمد کند و به مادهای سخت و ماندگار مانند پنیر تبدیل سازد. همچنین در فقه اسلامی نمادی برای بررسی طهارت و حلال بودن پنیری است که از حیوان ذبحنشده به دست میآید.
جمعبندی و توضیح کامل منفحة
واژه «منفحة» یک اصطلاح علمی، کهن و تخصصی است که ریشه در زبان عربی دارد و به طور دقیق به معنای مایه پنیر حیوانی است. این ماده که از شیردان نوزاد حیوانات نشخوارکننده به دست میآید، نقشی کلیدی در صنایع غذایی سنتی و طب قدیم برای دلمه کردن شیر و ساخت پنیر ایفا میکرده است.
اگرچه این واژه به صورت صریح در متن قرآن کریم نیامده، اما در فقه اسلامی کاربرد فراوانی دارد. طبق احکام فقهی، منفحه حیوانات حلالگوشت حتی اگر ذبح شرعی نشده باشند (مردار)، پاک محسوب میشود و استفاده از پنیری که با آن درست شده حلال است. در نمادشناسی نیز این واژه به دلیل خاصیت تغییردهندگیاش، مظهر قوامبخشی و اصلاح به شمار میرود.