یعنی چه
قفیس (که شکل رایجتر آن قفیز است) یک واحد اندازهگیری تاریخی و سنتی است که در گذشته برای سنجش ظرفیت حجمی غلات و حبوبات و همچنین به عنوان واحدی برای مشخص کردن مساحت زمینهای کشاورزی استفاده میشده است.
تلفظ
این واژه به صورت فَتْحِ قاف و کَسْرِ فاء تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که واحد قدیمی سنجش زمین یا پیمانه کهن غلات را با ۴ حرف طلب میکنند.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اصطلاح بومی و تاریخی است، در متون انگلیسی بیشتر به صورت معادلسازی آوایی یا با توصیف کاربردی آن به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی، معادلهای نزدیک به این واژه شامل کفیِز (ریشه اصیل آن)، پیمانه، صاع و در برخی کاربردهای مساحتی، جریب کوچک است.
در قرآن
واژه قفیس یا قفیز در متن قرآن وجود ندارد؛ با این حال، در احادیث فقهی، روایات اسلامی و مباحث مرتبط با زکات و خراج به وفور از آن یاد شده است.
نماد چیست
این کلمه نماد اسطورهای یا استعاری خاصی ندارد و صرفاً بازتابدهنده سیستمهای محاسباتی، کشاورزی سنتی و ساختار مالياتی در تاریخ اقتصادی ایران و اسلام است.
جمعبندی و توضیح کامل قفیس
واژهٔ «قفیس» که صورت دیگر و کمتر رایج واژهٔ «قفیز» است، یک مدخل کهن و تاریخی در فرهنگ لغات به شمار میرود. این واژه در اصل معرب کلمه فارسی اساطیری «کفیز» است و به عنوان یک واحد سنجش دوگانه برای اندازهگیری حجم غلات و مساحت زمینهای کشاورزی به کار میرفته است. در برخی مناطق ایران مانند اصفهان، کماکان به صورت محلی برای متراژهای مشخصی از زمین استفاده میشود.
با وجود کاربرد فراوان این واژه در متون فقهی، احادیث مربوط به زکات و دفاتر مالیاتی خراج در سدههای گذشته، قفیس در متن قرآن کریم نیامده و امروزه در زبان معیار فارسی به یک واژه کمکاربرد تبدیل شده است که بیشتر در حل جدول یا مطالعات تاریخ اقتصادی کاربرد دارد.