معنی
نسخهبردار به فردی اطلاق میشود که کارش استنساخ، رونویسی یا کپیبرداری (دستی یا ماشینی) از روی یک متن، سند، کتاب یا مکتوب دیگر است. در کاربردهای جدیدتر، این واژه به مسئول یا اپراتور تکثیر و کپیبرداری از اسناد نیز اشاره دارد.
یعنی چه
این واژه صفت فاعلی مرخم و ترکیبی از «نسخه» (به معنی رونوشت) و «بردار» (بن مضارع برداشتن) است. مفهوم ترکیبی آن یعنی کسی که نسخه برمیدارد و نمونه جدیدی از روی یک متن تولید میکند، بدون آنکه خود پدیدآورنده اصلی آن باشد.
مترادف
کلماتی مانند کاتب، ناسخ و رونویسکننده همگی مفاهیم مشابهی را در زمینه تکثیر دستی متون بازگو میکنند.
متضاد
از آنجا که نسخهبردار صرفاً متن آماده را کپی میکند، واژگانی که به خلق و پدیدآوردن اثر اشاره دارند، متضاد معنایی آن به شمار میروند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه عربی «نسخ» یا ترکیبهای فارسی ساخته شده با واژه «نسخه» مشتق شدهاند.
جمله سازی
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول خودِ «نسخه بردار» با ۹ حرف است. کلمات کاتب و ناسخ نیز پاسخهای ۴ حرفی جایگزین هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی متناسب با مفهوم متن از واژگان copyist یا scribe استفاده میشود و در زبان عربی واژه ناسخ معادل دقیق آن است.
جمعبندی و توضیح کامل نسخه بردار
واژه «نسخهبردار» یک صفت فاعلی مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی نسخه و بن مضارع فعل فارسی برداشتن تشکیل شده است. این اصطلاح تاریخی به افرادی اشاره دارد که پیش از اختراع و فراگیر شدن صنعت چاپ، وظیفه خطیر رونویسی و استنساخ کتب، مکاتبات دیوانی و اسناد رسمی را به صورت دستی بر عهده داشتند تا از نابودی آثار جلوگیری کرده و امکان انتشار آنها را فراهم آورند.
در تقابلهای معنایی، نسخهبردار در برابر خالق اثر یعنی مؤلف یا پدیدآورنده قرار میگیرد؛ چرا که کار او خلق محتوای جدید نیست، بلکه صرفاً تکثیر و ثبت دقیق محتوای موجود است. اگرچه امروزه با وجود دستگاههای کپی مدرن و فناوریهای دیجیتال، این شغل سنتی به شکل قدیمی خود منسوخ شده است، اما ریشه معنایی آن در قالب اپراتورهای تکثیر یا فرآیندهای بازنویسی متون همچنان کاربرد دارد.
جالب اینجاست که ریشه این کلمه (نسخ) در قرآن کریم نیز به معنای ثبت، رونویسی اعمال و یا جایگزینی آیات به کار رفته است. در فرهنگ عامه گرچه نماد مستقلی برای این کلمه تعریف نشده، اما ابزارهایی مانند قلمپر، دوات و مرکبدان همواره یادآور این حرفه ارزشمند تاریخی هستند.