یعنی چه
این ترکیب کنایی و ادبی در زبان فارسی به دو معنای اصلی به کار میرود؛ نخست به معنی «نامهٔ اعمال» یا همان کتابی که رفتار و کارهای نیک و بد انسان در آن ثبت و ضبط میشود، و دوم به معنی «فرمان الهی» و تقدیر سرنوشت که از سوی پروردگار رقم خورده است.
تلفظ
این واژه مرکب به صورت اضافه لفظی قرائت میشود: خَط (با فتح خاء و تشدید طاء) + کِردار (با کسر کاف).
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد و به عنوان معادل کنایی برای نامه اعمال یا تقدیر الهی شناخته میشود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کارنامه رفتار از اصطلاح Record of deeds یا Book of deeds و برای معنای فرمان آسمانی از Divine decree استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی دقیقترین برگردان برای بخش اول معنایی «صحیفة الأعمال» یا «دیوان العمل» است و برای معنای دوم «الامر الإلهی» به کار میرود.
در قرآن
ترکیب «خط کردار» یک اصطلاح کاملاً فارسی و ادبی است و در متن قرآن وجود ندارد؛ اما مفاهیم معادل آن در آیاتی که به «کِتَاب» (کارنامه اعمال مانند اقْرَأْ كِتَابَكَ) یا «طَائِر» (عمل مقدر انسان) اشاره دارند، به وفور دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خط کردار
عبارت «خط کردار» یک ترکیب کنایی و ساختار ادبی در زبان فارسی است که از درآمیختن واژه عربی «خط» (به معنی نوشته و مکتوب) و واژه اصیل پهلوی «کردار» (به معنی عمل و رفتار) پدید آمده است. این اصطلاح در متون کلاسیک و نظم و نثر فارسی بیشتر برای اشاره به کارنامه نهایی رفتارهای انسان یا همان نامه اعمال به کار میرفته است که در روز جزا مورد بررسی قرار میگیرد.
علاوه بر مفهوم کارنامه اعمال، این واژه در قالب استعاره به معنای تقدیر، سرنوشت و فرمان محتوم الهی نیز استعمال شده است؛ گویی خطی است که خداوند برای شیوه رفتار یا سرنوشت بندگان ترسیم کرده است. اگرچه این واژه به صورت مستقل در قرآن کریم یافت نمیشود، اما بار معنایی آن کاملاً با مفاهیم قرآنی نظیر حسابرسی، صحیفةالاعمال و تجسم اعمال پیوند خورده است.