یعنی چه
«بتی در عصر جاهلیت» به تندیسها، مجسمهها یا سنگهایی (مانند لات، عزی، منات و هبل) اشاره دارد که از چوب، فلز یا سنگ تراشیده میشدند. اعراب مکه و دیگر قبایل شبهجزیره عربستان در دوران پیش از ظهور اسلام، آنها را به عنوان مظاهر خدایان، شفیعان یا وسیلهای برای تقرب به خداوند یکتا (الله) ستایش و پرستش میکردند.
تلفظ
این عبارت ترکیبی به صورت «بُت» (Bot) با ضمهٔ حرف اول، «عصر» (Asr) با فتح عین و سکون صاد، و «جاهلیت» (Jāheliyyat) با کسر لام و تشدید و فتح یاء تلفظ میشود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، اگر عبارت دقیق «بتی در عصر جاهلیت» مد نظر باشد، پاسخ خودِ عبارت با ۱۴ حرف است. در غیر این صورت، نام بتهای خاص آن دوران مانند هبل، لات، عزی، منات یا واژههای عمومی مثل صنم و وثن به عنوان پاسخهای جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای ترجمه این مفهوم به انگلیسی از عبارات تخصصی تاریخ ادیان استفاده میشود تا دوره تاریخی آن به درستی منتقل گردد.
در قرآن
خود این عبارت ترکیبی به طور لفظی در قرآن نیامده است، اما قرآن کریم در آیات متعدد به بتپرستی این دوره پرداخته است. به طور خاص در آیات ۱۹ و ۲۰ سوره نجم از سه بت بزرگ جاهلیت یعنی «لات، عُزّی و مَناة» نام برده شده که مشرکان آنها را دختران خدا میپنداشتند. همچنین در آیه ۲۳ سوره نوح به بتهای دیگری نظیر ود، سواع، یغوث، یعوق و نسر اشاره شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و تاریخ اسلامی، بتهای عصر جاهلیت نماد بارز شرک، چندخدایی، دوری از توحید و اصالت دادن به خرافات فکری هستند. از منظر نشانهشناسی تاریخی، هر یک از این بتها نماد یک قدرت طبیعی بودند؛ مثلاً «عزی» نماد قدرت و ستاره صبح و «منات» نماد سرنوشت و مرگ بود. در ادبیات فارسی، بت گاهی به مجاز نماد معشوق زمینی یا دلبستگیهای دنیوی فریبنده است.
جمعبندی و توضیح کامل بتی در عصر جاهلیت
عبارت «بتی در عصر جاهلیت» توصیفی جامع از نظام اعتقادی و بتپرستی اعراب شبهجزیره عربستان پیش از ظهور اسلام است. در آن دوران، قبایل مختلف برای خود معبودهایی از سنگ و چوب میتراشیدند که بزرگترین و گرانبهاترین آنها «هُبَل» نام داشت و در درون کعبه نگهداری میشد. این بتها در ساختار فکری آن زمان، شفیع انسانها نزد خداوند یا فرمانروای بخشی از قوای طبیعت به شمار میرفتند.
قرآن کریم با به کار بردن واژههایی چون «أصنام» و «أوثان» و نام بردن مستقیم از الهههای سهگانه (لات، عزی و منات)، خط بطلانی بر این باورها کشید. امروزه این اصطلاح در متون تاریخی، ادبی و دینی به عنوان مظهر دوران تاریکی فکری، خرافهپرستی و تقابل میان یکتاپرستی و شرک شناخته میشود.