معنی
این عبارت، اقرار به یگانگی خداوند (توحید)، پاک و منزه دانستن او از هرگونه نقص و ظلم (تنزیه)، و اعتراف بنده به خطا و اشتباه خویش همراه با توبه است.
یعنی چه
اشاره به عبارتی دارد که حضرت یونس (ع) پس از گرفتار شدن در تاریکیهای شکم ماهی بزرگ، برای استغفار و نجات از اندوه به درگاه خداوند فریاد برآورد.
تلفظ
تلفظ این عبارت در زبان فارسی به صورت دُعایِ حَضْرَتِ یُونُس (do'ā-ye hazrat-e yunus) است و متن عربی آن «لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ» خوانده میشود.
به انگلیسی
ترجمه متن دعا به انگلیسی: “There is no god but You; Glory be to You, indeed I have been of the wrongdoers.”
به عربی
متن خود ذکر در قرآن: «لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ»
به فارسی
در زبان فارسی ngoài نام اصلی، با عناوین اصطلاحی دیگری همچون «ذکر یونسیه»، «آیه یونسیه» و «دعای ذوالنون» (صاحب ماهی) شناخته میشود.
در قرآن
این دعا دقیقاً در آیه ۸۷ سوره انبیاء آمده است؛ جایی که خداوند داستان گرفتاری حضرت یونس در شکم ماهی و فریاد رسوایی و توبه او در تاریکی را روایت میکند. همچنین قرائت این آیه در نمازهای مستحبی مانند نماز غفیله واجب است.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و عرفانی، این دعا نمادِ تسلیم در برابر حق، اعتراف به خطای انسانی، توحید خالص و راه نجات معجزهآسا از غم، اندوه و بحرانهای به ظاهر غیرممکن زندگی است.
جمعبندی و توضیح کامل دعای حضرت یونس
دعای حضرت یونس که در ادبیات دینی به «ذکر یونسیه» شهرت دارد، یکی از ژرفترین و اثرگذارترین ادعیه قرآنی است. این دعا که بخشی از آیه ۸۷ سوره انبیاء محسوب میشود، تجلی سه رکن اساسی توحید، تنزیه پروردگار و اقرار به خطای خویش است. حضرت یونس (ع) پس از ترک قوم خود و مواجهه با طوفان، در شکم ماهی بزرگ اسیر شد و در آن تاریکی مطلق، با زمزمه این عبارت، نجات و بخشش خود را از خداوند طلب کرد.
در فرهنگ اسلامی، این دعا صرفاً یک روایت تاریخی نیست؛ بلکه نسخهای معنوی برای مؤمنان در مواجهه با سختیها و گرفتاریهای شدید زندگی به شمار میرود. تکرار این ذکر در روایات و سلوک عرفانی، به عنوان عاملی برای رفع غم و اندوه، گشایش در کارها و جلب رحمت الهی در بنبستهای زندگی توصیه شده است.