یعنی چه
این ضربالمثل و تعبیر کنایی، به خالی بودن یا بلااستفاده ماندن طولانیمدت جیب یک فرد اشاره دارد. از آنجا که تار عنکبوت همیشه در مکانهای متروکه، ساکت و دستنخورده شکل میگیرد، بستن تار عنکبوت در ته جیب نشان میدهد که مدتهاست هیچ پولی در آن جابهجا نشده و دستی برای خرج کردن به داخل آن نرفته است. در بیشتر مواقع برای نشان دادن اوج فقر و بیپولی یک شخص به کار میرود، هرچند گاهی به عنوان کنایه از خساست شدید افراد ثروتمند نیز استفاده میشود که حاضر نیستند دست در جیب خود کنند.
تلفظ
این عبارت به صورت فک اضافه و پشت سر هم در زبان عامیانه و محاورهای تلفظ میشود: [tah-e jib-ash tār-e ankabut basteh ast]
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً به عنوان پاسخ پرسشهایی با مضمون «کنایه از بیپولی شدید» یا «اصطلاح عامیانه برای فرد تهیدست» کاربرد دارد و طول آن ۲۲ حرف است.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم بیپولی شدید در زبان انگلیسی از اصطلاح رایج broke استفاده میشود که معادل معنایی دقیق این ضربالمثل است.
به عربی
در زبان عربی تعبیر جعب مادی یا خالی بودن جیب به صورت مستقیم و کنایی برای افراد فقیر استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای خالص و واژگانی این اصطلاح در زبان فارسی شامل تعابیری چون بیپول، گدا، فقیر، بینوا، پز عالی و جیب خالی، و همچنین اصطلاح عامیانه «پولش کرک پیدا کرده است» یا «شپش در جیبش معلق میزند» میشود.
نماد چیست
در تصویرسازی ادبی و فرهنگ عامه ایرانی، تار عنکبوت بستن همیشه نمادی از متروکه بودن، سکون، فقر و عدم پویایی است. وقتی این نماد به جیب انسان نسبت داده میشود، نشاندهنده خواب اقتصادی، کسادی بساط و دستتنگی شدید فرد در جامعه است.
جمعبندی و توضیح کامل ته جیبش تار عنکبوت بسته است
عبارت «ته جیبش تار عنکبوت بسته است» یکی از ضربالمثلها و کنایههای بسیار رایج و تصویری در زبان و فرهنگ عامه فارسی است که ریشه در ادبیات شفاهی دوران قاجار و پهلوی دارد. این اصطلاح با الهام از طبیعت و مکانهای متروکهای که به دلیل عدم رفتوآمد تار عنکبوت میبندند، وضعیت مالی فردی را توصیف میکند که مدتهاست هیچ پولی در جیب خود نداشته و دستش به کلی خالی است.
اگرچه کاربرد اصلی و عمدهٔ این عبارت بیان فقر مطلق، تهیدستی و بیپولی شدید در روابط اجتماعی یا خانوادگی است، اما گاهی در فرهنگ عامیانه به عنوان طعنه یا کنایهای برای افراد بسیار خسیس نیز به کار میرود؛ کسانی که با وجود داشتن ثروت، هرگز حاضر به ولخرجی یا دست کردن در جیب خود نیستند. این عبارت با ۲۲ حرف یکی از گزینههای طویل در حل جداول کلمات متقاطع فارسی محسوب میشود.