یعنی چه
این عبارت ترکیبی از دو واژه است؛ محال به معنای غیرممکن و ناشدنی و گزاف به معنای بسیار زیاد، بیحساب و بیهوده. در مجموع به سخنان، ادعاها یا امور دور از ذهن و باطلی اشاره دارد که پذیرش آنها منطقی نیست.
تلفظ
تلفظ صحیح کلمه اول مَحال (با فتح میم) و کلمه دوم گَزاف (با فتح گاف) است که واو عطف آنها را به هم پیوند میدهد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «محال و گزاف» دقیقاً دارای ۹ حرف است و به عنوان پاسخ برای واژههایی چون سخن بیاساس یا امر ناشدنی به کار میرود.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم این ترکیب در انگلیسی میتوان از صفات ترکیبی نظیر آنچه در بالا ذکر شد استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف این حالت از ترکیب مستحیل (غیرممکن) و باطل یا مبالغهآمیز بهره میجویند.
به فارسی
برگردان و معادلهای روان این ترکیب در زبان فارسی شامل واژههایی چون ناشدنی، واهی، ادعای پوچ و سخن مبالغهآمیز است.
جمعبندی و توضیح کامل محال و گزاف
عبارت ترکیبی «محال و گزاف» از دو واژه با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ «محال» ریشهای عربی دارد و از دگرگونی و عدم امکان وقوع چیزی خبر میدهد، در حالی که «گزاف» واژهای فارسی و پهلوی است که به امور بیحساب، بیهوده و مبالغهآمیز اشاره دارد. همنشینی این دو کلمه در ادبیات کلاسیک فارسی (نظیر متون کهنی چون قابوسنامه) معمولاً برای نکوهش و توصیف سخنان بیپایه، ادعاهای دروغین یا کارهای دور از عقل و منطق به کار میرفته است.
در ساختار کلامی، این ترکیب نوعی تاکید مضاعف بر باطل بودن یک ادعا دارد؛ یعنی شنونده یا نویسنده نه تنها آن امر را غیرممکن میداند، بلکه آن را برآمده از زیادهگویی و لاف زدن قلمداد میکند. بررسی ریشهها نشان میدهد که این دو کلمه به خوبی جفت شدهاند تا تصویری از یک بنبست منطقی همراه با زیادهروی را در ذهن مخاطب بازسازی کنند.