یعنی چه
در فرهنگهای لغت معتبر زبان فارسی، عبارت «بو نجوم» به عنوان یک کلمهٔ واحد یا اصطلاح علمی و ادبی سابقهٔ کاربرد ندارد. این عبارت ساختار معنایی مشخصی ندارد و معنای دقیق آن در زبان معیار نامشخص است. در تحلیل اجزا، میتوان آن را به معنای غیررسمی یا شاعرانهٔ «بوی ستارگان» یا «عطر آسمان» تعبیر کرد، یا آن را یک اشتباه نگارشی از کلماتی مانند «علم نجوم» دانست.
تلفظ
تلفظ این عبارت بر اساس واژههای سازنده آن به صورت «بو» (bū) و «نجوم» (noūm / nojūm) است.
در جدول
کلمه «بو نجوم» در کل ۶ حرف دارد. اگر در جدولهای شرح در متن با این عبارت روبهرو شدید، به دلیل عدم اصالت اصطلاح، احتمالاً پاسخ خود کلمه «بو نجوم» یا واژههای مجزای «بو» و «نجوم» (ستارهشناسی/اخترشناسی) مد نظر است.
به انگلیسی
برای واژهٔ نجوم معادل دقیق علمی Astronomy است. ترکیب فرضی بوی نجوم یا بوی ستارگان نیز به صورت Astronomical odor یا Smell of stars ترجمه میشود.
به عربی
در زبان عربی به دانش نجوم «علم الفلک» یا «النجوم» (جمع نجم به معنی ستارگان) میگویند. مفهوم رایحه نیز با واژه «رائحة» معادلسازی میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای دانش ستارهشناسی از کلمات Astronomi یا Gökbilim استفاده میشود و واژه کُکو (Koku) به معنی بو است.
به فارسی
معادلهای فارسی سره یا روان برای اجزای این ترکیب شامل «ستارهشناسی»، «اخترشناسی» و «علم هیئت» برای نجوم، و کلماتی چون «رایحه»، «عطر» و «شمیم» برای واژه بو هستند.
در قرآن
عبارت ترکیبی «بو نجوم» در قرآن کریم نیامده است. با این حال واژه «نجوم» که ریشه عربی دارد، ۹ بار در سورههای مختلف به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱۶ سوره نحل: «وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ» (و آنان به وسیله ستارگان هدایت میشوند) که به نقش ستارگان در مسیریابی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل بو نجوم
عبارت «بو نجوم» یک کلمه، اصطلاح یا ترکیب قانونمند و شناختهشده در زبان و ادبیات فارسی نیست. با بررسی منابع لغتنامهای معتبر مشخص میشود که این عبارت هیچ مابه ازای معنایی مستقلی ندارد و کاربرد علمی، ادبی یا عامیانهای برای آن ثبت نشده است.
به احتمال بسیار زیاد، مواجهه با این عبارت ناشی از یک خطای تایپی یا جابجایی کلمات در متون دیجیتال است؛ برای نمونه ممکن است منظور نویسنده عباراتی چون «علم نجوم»، «احکام نجوم» یا «به نجوم» بوده باشد. در تحلیل لغوی، این عبارت تنها از کنار هم قرار گرفتن دو کلمه مستقل «بو» (به معنی عطر و رایحه با ریشه ایرانی) و «نجوم» (به معنی ستارگان و اخترشناسی با ریشه عربی) تشکیل شده است و معنای محصلی ارائه نمیدهد.