یعنی چه
این ترکیب کنایه از شخص بخشنده، دهنده، بینیاز و پاکدامن است. در مفاهیم اخلاقی و احادیث، دست دهنده (ید علیا) همواره به دلیل فضیلت سخاوت و کرم، برتر و بالاتر از دست گیرنده و نیازمند (ید سفلی) شمرده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت واژهای وامگرفته از عربی در زبان فارسی «یَدِ عُلیا» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان کنایه از دست بخشنده یا دست برتر مطرح میشود و پاسخ آن ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
عبارت first به جنبه سخاوت و اصطلاح دوم به جنبه قدرت و برتری اشاره دارد.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و در احادیث نبوی به صورت «اليَدُ العُليَا خَيرٌ مِنَ اليَدِ السُّفلَى» به کار رفته است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل دستِ بالا، دستِ دهنده و واهب یا سخاوتمند است.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی (مانند حکایات سعدی) نماد برتری اخلاقی فرد بخشنده نسبت به خواهنده و سائل است و نشاندهنده ارزش استغنا و بینیازی است.
جمعبندی و توضیح کامل ید علیا
ترکیب وصفی «ید علیا» از دو واژه عربی «ید» (دست) و «علیا» (مؤنث اعلی به معنی برتر و بالاتر) تشکیل شده است. این اصطلاح در ادبیات فارسی و متون اخلاقی به عنوان کنایهای زیبا برای اشاره به دستِ بخشنده، دهنده و بینیاز به کار میرود. ریشه فرهنگی این مفهوم به احادیث اسلامی بازمیگردد که در آنها برتری فضیلت بخشش و مناعت طبع بر تکدیگری و نیازمندی ستایش شده است.
در مقابل این عبارت، اصطلاح «ید سفلی» قرار دارد که به معنی دستِ زیرین یا همان دستِ گیرنده و سائل است. شاعران بزرگی چون سعدی در آثار خود از این تقابل استفاده کردهاند تا ارزش بلندپایه کرم و بخشندگی را در برابر وابستگی مالی به تصویر بکشند. بنابراین، ید علیا علاوه بر معنای لغوی، حامل باری نمادین از قدرت مثبت، استقلال اخلاقی و سخاوت است.