یعنی چه
«بنی ضبه» به معنای فرزندان و نسلِ «ضَبّة بن أَدّ» است که یک قبیلهٔ بزرگ، سرسخت و مشهور عرب از شاخهٔ عدنانی (مضری) را تشکیل میدادند. این قبیله در دوران جاهلیت و صدر اسلام به جنگاوری شناخته میشد و در وقایع مهمی چون جنگ جمل حضور داشت.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت [بَ نی ضَ بْ بَ] (Bani Dhabbah) است که در آن حرف ضاد و باء دارای فتحه و باء دارای تشدید است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف (۶ حرف) خودِ «بنی ضبه» یا در صورت ۵ حرفی بودن «بنو ضبه» است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان و متون تاریخ اسلام، برای اشاره به این قبیله از عبارات Banu Dabbah یا Bani Dhabbah استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این نام به صورت «بنو ضَبَّة» (در حالت رفع) و «بنی ضَبَّة» (در حالت نصب و جر) به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این عبارت «قبیلهٔ ضبه» یا «فرزندان و تبار ضبه» است و از نظر لغوی، واژهٔ «ضَبّة» در عربی به معنای سوسمار نر یا تکه آهنی برای ترمیم ظروف است، هرچند در اینجا نام خاص شخص است.
در قرآن
نام قبیلهٔ بنیضبه صراحتاً در متن قرآن ذکر نشده است؛ اما در علوم قرآنی، «لهجه و لغت بنیضبه» در مباحث قرائت مطرح است. همچنین طبق برخی منابع تفسیری و تاریخی، آیه ۳۳ سوره مائده (آیه محاربه) در پی جنایت گروهی از این قبیله در مدینه نازل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل بنی ضبه
بنی ضبه (یا بنو ضبه) نام یکی از قبایل کهن، بزرگ و پرجمعیت عرب از تبار عدنانی و مضری است که نسب آنها به شخصِ «ضبّة بن أُدّ» میرسد. این قبیله در دوران پیش از اسلام به دلیل سرسختی، استقلال و جنگاوری فراوان در برابر قبایل دیگر، به عنوان یکی از «جمرات العرب» (پارههای آتش عرب) شناخته میشد که با کسی همپیمان نمیشدند.
در تاریخ صدر اسلام، بنی ضبه نقش بارزی در رویدادهای سیاسی و نظامی داشتند؛ از جمله حضور پررنگ و سرنوشتساز آنها در جنگ جمل که در جبهه مقابل سپاه امام علی (ع) و در دفاع از شتر عایشه پیکار کردند. این نام یک اسم خاص جغرافیایی و تبارشناسی است و کاربرد لغوی عمومی ندارد.