یعنی چه
واژه سخال بسته به نوع تلفظ دارای سه معنای متمایز است: ۱. (سِخال) جمع سَخلَة به معنی برهها و بزغالههای تازه متولد شده. ۲. (سِخال) به معنی عداوت، دشمنی، ظلم و لجاجت. ۳. (سُخّال) جمع سُخَّل به معنی مردان فرومایه، رذل و انسانهای ضعیف.
تلفظ
در معنای برهها و بزغالهها یا دشمنی و لجاجت به صورت «سِخال» تلفظ میشود. در معنای فرومایگان و مردم پست به صورت «سُخّال» با تشدید خاء خوانده میشود.
در جدول
این کلمه ۴ حرفی در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان راهنمای واژگانی برای برهها، بزغالهها، دشمنی و لجاجت یا مردم پست و فرومایه به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به فحوای کلام و معنای مدنظر در متن، برگردانهای انگلیسی متفاوتی برای این واژه وجود دارد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است؛ «سِخال» جمع مکسر واژه «سَخلَة» (به معنی نوزاد گوسفند و بز) است و «سُخّال» جمع «سُخَّل» میباشد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن در متون کهن شامل برهها و بزغالههای نوزاد، خصومت و عداوت، و همچنین مردم پست و ناتوان است. در زبان عامیانه و ترکیب کنایی «سنگ و سخال» نیز به معنی خردهسنگ و کلوخ بیارزش کاربرد یافته است.
نماد چیست
در معنای اصلی و طبیعی خود (نوزاد دام) نماد تولد و معصومیت حیوانی است. اما در کاربرد استعاری ادبیات کهن، به عنوان نمادی برای ضعف، ناتوانی یا فرومایگی انسانی به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل سخال
واژه «سخال» یک واژه اصالتاً عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی کلاسیک شده است. این کلمه با توجه به ریشه و نوع تلفظ خود، سه لایه معنایی کاملاً متمایز دارد؛ در حالت اول به عنوان جمع مکسر «سخلة» به معنی برهها و بزغالههای تازه متولد شده به کار میرود. در حالت دوم به عنوان اسم مصدر به معنای عداوت، دشمنی، خصومت و لجاجت شناخته میشود و در حالت سوم با تلفظ «سُخّال» به معنای انسانهای فرومایه، رذل و ناتوان است.
این واژه در متن قرآن کریم به کار نرفته است اما در لغتنامههای معتبر قدیمی نظیر دهخدا و منتهیالارب به طور دقیق مستندسازی شده است. همچنین در زبان عامیانه و اصطلاحات کنایی فارسی، گاهی در ترکیب «سنگ و سخال» به معنی کلوخ و خردهسنگهای بیارزش استفاده میشود که با ریشه لغوی عربی آن تفاوت دارد.