یعنی چه
عبارت «امر به گفتن» یک ترکیب نحوی و توضیحی است که به معنای وادار کردن یا دستور دادن به کسی برای انجام عملِ سخن گفتن یا بیان نمودن یک مطلب است. در فرهنگهای کهن مانند برهان قاطع، این عبارت به عنوان معنی لغوی کلمهٔ اصیل و قدیمی «واج» (به معنی بگو) آورده شده است.
تلفظ
این عبارت به صورت [اَمْرْ بِهْ گُفْـتَنْ] تلفظ میشود.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، اگر طراح دقیقاً خود عبارت ۹ حرفی را بخواهد، پاسخ «امر به گفتن» است. اما اگر واژهای مترادف و اصیل مد نظر باشد، پاسخ ۳ حرفی آن کلمه «واج» یا فعل امر «بگو» خواهد بود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم دستوری و معنایی از عبارات کاربردی فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با استفاده از مصدر کلام و قول به صورت مضاف و مضافالیه تعبیر میشود.
به فارسی
معادل صریح و اصیلِ قدیمی این عبارت در زبان فارسی واژه «واج» است که در لغتنامهها دقیقاً به معنی «بگو» یا همان امر به گفتن آورده شده است. همچنین از نظر ساختار دستوری، فعل امر «بگو» یا «بگویید» معادل مستقیم آن است.
در قرآن
اگرچه این عبارت ترکیبی عینا در متن قرآن نیامده است، اما در علوم قرآنی به آیاتی که با دستور الهی برای بیان یک ذکر یا پیام همراه هستند، اصطلاحاً امر به گفتن میگویند. بارزترین تجلی آن استفاده بیش از ۳۰۰ مرتبه از فعل امر «قُلْ» (بگو) خطاب به پیامبر اکرم (ص) و همچنین آیات ۲۳ و ۲۴ سوره کهف (آیه مشیت) است که در آنها به گفتن عبارت «انشاءالله» امر شده است.
جمعبندی و توضیح کامل امر به گفتن
عبارت «امر به گفتن» یک اصطلاح مستقل و رایج در گفتگوهای روزمره نیست، بلکه یک ترکیب توضیحی لغوی و دستوری است. این عبارت نشاندهنده قرار گرفتن فعل «گفتن» در حالت امری و دستوری است که مخاطب را ملزم به بیان، اظهار یا واگویه کردن یک سخن میکند. در فرهنگهای واژگان فارسی نظیر برهان قاطع، این عبارت دقیقاً برای تعریف واژهٔ کهن «واج» به کار رفته است.
از دیدگاه تحلیل زبانی، این ترکیب از ریشهٔ عربی امر و مصدر فارسی گفتن (پهلوی goftan) ساخته شده و بن مضارع آن «گو» است که فعل امری «بگو» را میسازد. در حوزهٔ مفاهیم دینی و علوم قرآنی نیز این اصطلاح بازتابدهندهٔ ساختار آیاتی است که با دستور صریح خداوند به پیامبر برای ابلاغ یک وحی یا بیان یک حقیقت (مانند واژه قل) آغاز میشوند و نمادی از ابلاغ رسالت و انتقال حقیقت به شمار میرود.