یعنی چه
عبارت «صاحب ذهب» یک ترکیب اضافهٔ مالکی در زبان عربی است که وارد متون ادبی و فقهی اسلامی شده و به فردی اشاره دارد که صاحب طلا و دارایی ارزشمند مادی است.
تلفظ
این کلمه متشکل از دو جزء عربی است: صَاحِب (با تنوین یا کسرۀ اضافه) و ذَهَب (به فتح ذال و هاء).
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ دقیق برای نشانه دارنده طلا، عبارت «صاحب ذهب» با ۷ حرف است.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و در احادیث فقهی به همین صورت یا به شکل ترکیبات هممعنی به کار میرود.
به فارسی
برگردان و معادلهای روان این اصطلاح در زبان فارسی شامل واژگانی چون زردار، توانگر، متمول و دارنده زر و مال است.
در قرآن
خود عبارت ترکیبی «صاحب ذهب» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما کلمات سازنده آن یعنی «ذهب» (طلا) برای اشاره به تجملات دنیا و «صاحب» (یار/مالک) به صورت جداگانه در آیات متعدد ذکر شدهاند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و متون کهن، این اصطلاح نمادی از تمول، دلبستگی به مال دنیا و تجملات است. در ادبیات عرفانی نیز اصطلاح «صاحب ذهب» (نماد منفعتطلبی مادی) در مقابل «صاحب دل» (نماد معنویت) قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب ذهب
ترکیب «صاحب ذهب» یک عبارت وصفی و اصطلاح فقهی-ادبی مشتق از زبان عربی است که از دو واژه «صاحب» (به معنی دارنده و مالک) و «ذهب» (به معنی طلا و زر) تشکیل شده است. این عبارت در لغت به معنای مالک طلا، زردار و فرد ثروتمند است و در متون کهن برای اشاره به کسانی که دارایی مادی فراوان دارند استفاده میشود.
اگرچه این ترکیب به صورت یکپارچه در آیات قرآن کریم نیامده است، اما ریشه شهرت آن به احادیث نبوی و روایات فقهی مرتبط با احکام زکات بازمیگردد؛ جایی که به تکلیف مالیِ «صاحب ذهب و فضه» (صاحبان طلا و نقره) اشاره میشود.
در فرهنگ و ادبیات شرقی، صاحب ذهب نمادی از تموّل، ثروت دنیوی و گاهی وابستگی به مال دنیا و آزمونهای مادی انسان به شمار میرود که در تقابل با مفاهیم معنوی مانند درویشی و صاحبان دل تعبیر شده است.