یعنی چه
نفخه در لغت به معنی یک نوبت دمیدن یا فوت کردن است. این واژه در فرهنگ عامیانه و طب قدیم به معنای ورم، آماس و تجمع گاز در دستگاه گوارش (نفخ) نیز به کار میرود و در متون دینی اشاره به دمیدن روح یا شیپور رستاخیز دارد.
تلفظ
این کلمه به صورت فتح نون و سکون فاء (نَفْخَه) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً با راهنماهای «یکبار دمیدن» یا «باد شکم» شناخته میشود.
به انگلیسی
بسته به متن کاربرد، در حوزه دینی و عمومی از Blowing و Blast، و در حوزه پزشکی از Flatulence استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای فارسی این واژه شامل دم، دمش، فوت، پف، وزشِ باد و در اصطلاح پزشکی آماس یا باد شکم است.
در قرآن
در قرآن کریم این واژه به دو مفهوم کلیدی اشاره دارد: نخست دمیده شدن روح الهی در کالبد انسان (مانند خلقت آدم و عیسی)، و دوم «نفخ صور» توسط اسرافیل که در دو نوبت رخ میدهد؛ نفخه اول سبب مرگ جهانیان و نفخه دوم سبب رستاخیز و زنده شدن مردگان میشود.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی، نفخه نماد حیاتبخشی، بیداری ناگهانی و تحولات عظیم کیهانی است. عبارت کنایی «تا نفخه صور» نیز به معنای «تا ابدیت و روز قیامت» به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل نفخه
واژه «نفخه» ریشه در زبان عربی (ن ف خ) دارد و در اصل به معنای یکبار دمیدن یا فوت کردن است. این کلمه در دو قلمرو کاملاً متفاوت کاربرد رایج دارد؛ در زبان روزمره و پزشکی عامیانه به تجمع گاز در شکم، باد و آماس اطلاق میشود، در حالی که در متون ادبی، عرفانی و دینی، مرتبهای بسیار والا و نمادین دارد.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، نفخه یادآور دو رویداد شگرف است: یکی دمیدن روح خداوند در کالبد انسان که مایه تجلی حیات است، و دیگری نفخ صور اسرافیل که پایانبخش حیات دنیا و آغازگر دادگاه رستاخیز است. از این رو، در ادبیات کنایه از تحول بنیادین، بیداری ناگهانی و ابدیت است.