یعنی چه
زغابه در لغت به معنای ریزترین و نرمترین پر یا موی جوجه است که تازه روییده باشد. این واژه در اصطلاحات علمی و پزشکی امروزه به عنوان معادل «پرز» (مانند زغابههای روده که وظیفه جذب مواد غذایی را دارند) استفاده میشود. همچنین به صورت مجازی به هر چیز بسیار کم، اندک و بیمقدار اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ دقیق این کلمه در زبان عربی و اصطلاح فارسی با ضمه حرف اول یعنی «زُغابه» است. البته در برخی متون تاریخی برای نامیدن موضعی در نزدیکی مدینه با فتح اول (زَغابه) نیز ثبت شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه «زغابه» به عنوان پاسخ پنج حرفی برای راهنماهایی مثل «پرز روده»، «موی بسیار نرم و ریز» یا «چیز کم و ناچیز» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون تخصصی پزشکی و کتب زیستشناسی، معادل دقیق زغابه واژه Villus (مفرد) یا Villi (جمع) است. در کاربرد عمومی و ادبی برای رساندن معنای کرک و پرز از واژگانی چون Down یا Fluff استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه (ز-غ-ب) مشتق شده است. در زبان عربی زغابة به ساختارهای پرزمانند و ظریف اطلاق میگردد.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل «پرز»، «کرک»، «خمل» و «ریزهمو» در مفهوم فیزیکی، و واژههای «اندک» و «ناچیز» در مفهوم مجازی و کنایهای هستند.
در قرآن
واژه زغابه یا ریشه ثلاثی آن (زغب) در آیات قرآن کریم به چشم نمیخورد و کاربرد قرآنی ندارد.
نماد چیست
در ادبیات و تعابیر کنایی، زغابه نمادی از نهایت ریز بودن، کم ارزش بودن مادی یا لطافت و ظرافت فوقالعاده بالا به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل زغابه
واژه «زغابه» (یا زُغابة) یک لغت اصالتاً عربی از ریشه «ز-غ-ب» است که وارد زبان فارسی شده است. این واژه در معنای سنتی و لغوی خود به معنای پرزهای نرم، ریزترین موهای تازه روییده روی بدن جوجه یا نوزاد، و مجازاً به معنای چیز بسیار اندک و ناچیز است. در لغتنامههای کهن مانند دهخدا و متون ادبی قدیمی، این کلمه بازتابدهنده کمترین مقدار از یک چیز است.
در زبان و اصطلاحات علمی امروز، زغابه کاربرد دقیقی در زیستشناسی و پزشکی پیدا کرده است و به عنوان معادل واژه انگلیسی Villus به کار میرود؛ از جمله «زغابههای روده» که همان برجستگیهای میکروسکوپی و پرزمانند غشای مخاطی روده هستند و نقش حیاتی در جذب مواد مغذی ایفا میکنند.
بنابراین اگر در حل جدول یا متون کهن با این واژه مواجه شدید، به مفاهیمی چون پرز، کرک، موی نرم و اندک اشاره دارد و در متون علمی، ساختارهای سلولی جذبکننده و پرزمانند را تداعی میکند.