یعنی چه
بیمناک یک صفت فارسی است که دو کاربرد اصلی دارد: نخست به معنای کسی است که دچار ترس، هراس و نگرانی شده است (ترسان و وحشتزده)؛ دوم به معنای امر یا موقعیتی است که باعث ایجاد ترس در دیگران میشود (ترسناک و هولناک).
تلفظ
این واژه به صورت [بیمْناک] تلفظ میشود که از دو بخش «بیم» (مصوت بلند و سکون) و «ناک» تشکیل شده است.
به انگلیسی
بسته به اینکه بیمناک به معنی فردِ ترسان باشد یا موقعیتِ ترسناک، معادلهای متفاوتی در انگلیسی دارد.
به عربی
در زبان عربی برای شخص خائف و برای پدیده ترسناک از واژگان متفاوتی استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی این واژهها حالتهای مختلف ترس و نگرانی را القا میکنند.
به فارسی
مترادفهای فارسی این واژه شامل ترسان، خائف، وحشتزده، وجل، هولکرده، نگران و متوهم است و متضادهای آن شامل ایمن، بیباک، شجاع، دلیر، خاطرجمع و آسودهخاطر میباشد.
در قرآن
خود واژه «بیمناک» به دلیل فارسی بودن در قرآن نیست، اما مفهوم آن با واژگانی چون خوف و خشیت آمده است؛ مانند آیه ۲۱ سوره قصص: «فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفاً یَتَرَقَّبُ» که به خروج بیمناکانه حضرت موسی (ع) اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل معنی کلمه بیمناک
واژهٔ «بیمناک» صفت فاعلی و مفعولی نسبتاً کهن و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب اسم «بیم» (با ریشه پهلوی bīm به معنی ترس) و پسوند صفتساز «ـناک» (به معنی دارا بودن یک حالت) شکل گرفته است. این واژه در متون ادبی و کاربردهای روزمره، هم برای توصیف حالات درونی انسان (مانند فرد نگران و وحشتزده) و هم برای توصیف شرایط بیرونی (مانند مسیر یا حادثهای هولناک) به کار میرود.
در نظام نمادشناسی و ادبیات عرفانی، بیمناک بودن صرفاً یک حس منفی و ضعف تلقی نمیشود، بلکه گاهی نشاندهندهٔ مقام «خوف» و آگاهی انسان در برابر عظمت پروردگار، ناشناختههای هستی و فرجام کار خویش است. این مفهوم در قرآن کریم نیز با واژگانی نظیر خائف و خشیت به تصویر کشیده شده است.