یعنی چه
ارتداد در لغت به معنی «بازگشت» یا «رجوع» است. در اصطلاح فقهی و حقوقی، این واژه زمانی به کار میرود که فردی مسلمان، خواه با گفتار و خواه با کردار خود، از دین اسلام خارج شده و کفر را اختیار کند.
تلفظ
این واژه بر وزن «افتعال» تلفظ میشود که در آن حرف اول (الف) و حرف دوم (ر) دارای کسره هستند و دال اول مشدد است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی نظیر «بازگشت از دین» یا «خروج از اسلام»، کلمه ۶ حرفی «ارتداد» است. واژههای مترادفی چون رده یا الحاد نیز بسته به تعداد حروف میتوانند مد نظر باشند.
به انگلیسی
رایجترین و دقیقترین معادل اصطلاحی برای ارتداد دینی در زبان انگلیسی واژه Apostasy است.
به عربی
در زبان عربی، علاوه بر خود واژه ارتداد، کلمه «الردة» به صورت گسترده برای اشاره به این مفهوم و به ویژه در بستر تاریخی (مانند جنگهای رده) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای سره و ترکیبات فارسی که معنی ارتداد را میرسانند شامل واژههایی چون برگشتدینی، دینبرگشتگی و ترکآیین هستند که به مفهوم رویگردانی از دین اشاره دارند.
در قرآن
مفهوم ارتداد و مشتقات ریشه «ر د د» در قرآن کریم به هر دو صورت لغوی و اصطلاحی به کار رفته است. برای نمونه، در کاربرد لغوی و به معنی بازگشت حالت قبلی، در آیه ۹۶ سوره یوسف آمده است: «فَارْتَدَّ بَصِیرًا» (بینایی او بازگشت). در کاربرد اصطلاحی و عقیدتی نیز در آیه ۲۱۷ سوره بقره آمده است: «وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ» که به معنای برگشتن از دین است.
نماد چیست
واژه ارتداد فاقد نماد گرافیکی، سمبلیک یا تصویری مشخص در فرهنگها است. این کلمه در ادبیات کلامی و فقهی بیشتر به عنوان نمادی معنوی برای «سقوط از مرتبه ایمان به کفر» یا «عدم استقامت در مسیر عقیده» شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ارتداد
واژه «ارتداد» مصدری عربی از ریشه (ر-د-د) است که در لغت به معنای بازگرداندن، رجوع و پی گرفتن راهی است که فرد قبلاً از آن آمده است. این کلمه در ادبیات دینی و فقه اسلامی، معنایی اصطلاحی یافته و به معنای خروج یک شخص مسلمان از آیین اسلام و روی آوردن به کفر (خواه با گفتار، کردار یا اعتقاد قلبی) به کار میرود.
در متون قرآنی، این واژه هم در معنای لغوی خود (مانند بازگشت بینایی حضرت یعقوب) و هم در معنای عقیدتی و فقهی آن (رویگردانی از دین) مورد استفاده قرار گرفته است. در تاریخ اسلام نیز پدیده رویگردانی برخی قبایل از اسلام پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) به نام «جنگهای رِدّه» ثبت شده است که ارتباط تنگاتنگی با ریشه این لغت دارد.
این کلمه از نظر ساختار نگارشی دقیقاً دارای ۶ حرف است و در زبان فارسی مترادفهایی همچون الحاد، کفر، دینبرگشتگی و ترکآیین دارد. همچنین در زبان انگلیسی با واژه Apostasy معادلسازی میشود و نماد عینی یا تصویری خاصی ندارد، بلکه نمایانگر گسست عقیدتی پایداری در ایمان است.